İçeriğe geç
parazade
Kripto

Likidasyon Nedir?

İngilizce: Liquidation

Yayın: · Son güncelleme:

Likidasyon Nedir? Kısaca

Likidasyon (liquidation), kaldıraçlı bir kripto pozisyonunda ya da teminatlı borçta zarar teminatı belirli bir eşiğin altına düşürdüğünde, platformun pozisyonu zorla kapatması ve teminatın tamamını ya da bir kısmını almasıdır.

Likidasyon nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl gerçekleşir?
  2. Örnek
  3. DeFi'de likidasyon
  4. Nasıl korunursun?

Likidasyon, kaldıraçlı işlemlerde en çok korkulan durumdur. Kaldıraçla açılan bir pozisyonda platform, zararı karşılayacak kadar teminatın hesapta kalmasını ister. Fiyat aleyhine hareket edip teminat bu seviyenin altına inerse pozisyon otomatik olarak kapatılır. Halk arasında buna "likit olmak" denir.

Nasıl gerçekleşir?

  • Başlangıç teminatı: Pozisyonu açmak için yatırdığın tutar.
  • Sürdürme teminatı: Pozisyonun açık kalması için korunması gereken asgari tutar.
  • Likidasyon fiyatı: Teminatın sürdürme seviyesine düştüğü fiyat. Bu fiyata ulaşıldığında pozisyon kapatılır.

Kaldıraç arttıkça likidasyon fiyatı mevcut fiyata yaklaşır.

Örnek

Varsayımsal olarak 1.000 TL teminatla 20 kat kaldıraçlı uzun pozisyon açtın. Pozisyonun 20.000 TL büyüklüğünde. Fiyatın yalnızca yaklaşık yüzde 5 düşmesi teminatının tamamını eritmeye yeter. Sürdürme teminatı ve ücretler nedeniyle likidasyon bu seviyeden de önce gerçekleşebilir.

DeFi'de likidasyon

Merkeziyetsiz borç verme platformlarında da benzer bir süreç vardır. Kripto varlığını teminat gösterip borç aldığında, teminatının değeri belirli bir oranın altına inerse akıllı sözleşme teminatını satışa çıkarır.

Nasıl korunursun?

  • Düşük kaldıraç kullan ya da hiç kullanma.
  • Pozisyon açmadan önce likidasyon fiyatını hesapla.
  • Zarar durdur emri kullanarak kaybını önceden sınırla.
  • Teminatını yakından izle; oynak dönemlerde fiyat çok hızlı hareket edebilir.
  • Kaybetmeyi göze alamayacağın parayla kaldıraçlı işlem yapma.

Sıkça Sorulan Sorular

Likidasyon olunca tüm param gider mi?

Genellikle o pozisyona ayırdığın teminatın tamamını ya da büyük kısmını kaybedersin. Çapraz teminat modunda hesaptaki diğer bakiye de risk altına girebilir.

Likidasyon fiyatı nasıl hesaplanır?

Giriş fiyatı, kaldıraç oranı, sürdürme teminatı ve ücretlere göre hesaplanır. Platformlar bu fiyatı pozisyon açarken genellikle gösterir.

İlgili terimler

Kaldıraç(Leverage)Kaldıraç, yatırımcının borç ya da türev ürünler aracılığıyla kendi sermayesinden daha büyük bir pozisyon açabilmesidir. Kazançları büyütebildiği gibi kayıpları da aynı oranda büyütür.Sürekli Vadeli Sözleşme(Perpetual Futures)Sürekli vadeli sözleşme (perpetual futures), bir kripto varlığın fiyatı üzerine kurulan, vade tarihi olmayan ve genellikle kaldıraçla işlem gören bir türev üründür; fiyatı fonlama oranı mekanizmasıyla spot fiyata yakın tutulur.Fonlama Oranı(Funding Rate)Fonlama oranı (funding rate), sürekli vadeli kripto sözleşmelerinde sözleşme fiyatını spot fiyata yakın tutmak için uzun ve kısa pozisyon sahiplerinin belirli aralıklarla birbirine yaptığı ödemenin oranıdır.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.Likidasyon Fiyatı(Liquidation Price)Likidasyon fiyatı, kaldıraçlı bir pozisyonda teminatın zararı karşılayamaz hâle geldiği ve borsanın pozisyonu zorla kapattığı fiyat seviyesidir. Kaldıraç arttıkça bu fiyat güncel fiyata yaklaşır.Akıllı Sözleşme(Smart Contract)Akıllı sözleşme, blokzincir üzerinde çalışan ve önceden belirlenmiş koşullar gerçekleştiğinde kendiliğinden işlem yapan bir programdır; aracıya ihtiyaç duymadan kuralları uygular, ancak kodundaki hatalar da aynen çalışır.Zarar Durdur Emri(Stop Loss Order)Zarar durdur emri (stop loss), fiyat önceden belirlenen bir seviyeye geldiğinde otomatik olarak devreye giren ve pozisyonu kapatmaya çalışan koşullu emirdir. Amacı olası zararı sınırlamaktır.