Müstahsil Makbuzu Nedir?
İngilizce: Producer Receipt
Yayın: · Son güncelleme:
Müstahsil Makbuzu Nedir? Kısaca
Müstahsil makbuzu, defter tutmayan ve vergi mükellefi olmayan çiftçilerden tarım ürünü satın alan tacirin, alışı ve kestiği vergiyi belgelemek için düzenlediği, fatura yerine geçen belgedir.
Müstahsil makbuzu, Vergi Usul Kanununun 235. maddesinde düzenlenen belgedir. "Müstahsil" kelimesi üretici anlamına gelir. Fatura kesemeyen çiftçiden ürün satın alan tacir, alışını bu makbuzla belgeler; makbuz alıcı açısından fatura yerine geçer.
Müstahsil makbuzu nedir?
Kanuna göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutan çiftçiler, gelir vergisinden muaf olan, yani defter tutmayan çiftçilerden satın aldıkları ürünler için müstahsil makbuzu düzenler. Makbuz en az iki nüsha düzenlenir; bir nüshası çiftçiye verilir.
Makbuzda yer alan başlıca bilgiler:
- Alış tarihi ve makbuz numarası
- Çiftçinin adı, adresi ve kimlik bilgileri
- Malın cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı
- Kesilen gelir vergisi stopajı
- Çiftçiye ödenen net tutar
Stopaj nasıl işler?
Tacir, ürün bedelinden ürünün türüne göre belirlenen oranda gelir vergisi stopajı keser ve muhtasar beyannameyle vergi dairesine öder. Hayvansal ürünlerde ve bitkisel ürünlerde oranlar farklıdır; ürünün ürün borsasında satılması gibi durumlarda da farklı uygulamalar olabilir. Oranlar değişebilir; güncel değerleri GİB'den kontrol et.
Örnek ve dikkat edilecekler
Varsayımsal bir örnek: Bir meyve tüccarı, bir köylüden 30.000 TL'lik elma alıyor. Stopaj oranının %2 olduğunu varsayarsak tüccar 600 TL keser, köylüye 29.400 TL öder ve makbuzun bir nüshasını ona verir.
- Belirli şartları sağlayan tacirler makbuzu e-müstahsil makbuzu olarak elektronik ortamda düzenler.
- Ödemenin banka aracılığıyla yapılması ve makbuzdaki tutarla uyumlu olması önemlidir.
- Gerçeğe aykırı makbuz düzenlemek sahte belge kullanma riskine yol açar.
Sıkça Sorulan Sorular
Müstahsil makbuzu fatura yerine geçer mi?
Evet. Vergi Usul Kanunu, müstahsil makbuzunu fatura yerine geçen belgelerden biri olarak düzenler. Tacir bu makbuzla yaptığı alışı kayıtlarına gider ya da maliyet olarak alabilir.
Çiftçi müstahsil makbuzu nedeniyle beyanname verir mi?
Vergi mükellefi olmayan çiftçiler için alıcının kestiği stopaj genellikle nihai vergidir ve ayrıca beyanname verilmez. Defter tutan çiftçiler ise kendi beyan yükümlülüklerine tabidir.