İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Medyan Nedir?

İngilizce: Median

Yayın: · Son güncelleme:

Medyan Nedir? Kısaca

Medyan (ortanca), bir veri seti küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan değerdir. Verinin yarısı medyanın altında, yarısı üstündedir; aykırı değerlerden aritmetik ortalamaya göre çok daha az etkilenir.

Medyan nedir?
İçindekiler
  1. Medyan nedir?
  2. Ortanca değer nasıl bulunur?
  3. Ortalamadan farkı nedir?
  4. Veri biliminde kullanımı
  5. Nelere dikkat etmeli?

Medyan, bir veri setini iki eşit parçaya bölen değerdir. Özellikle gelir, konut fiyatı ya da bekleme süresi gibi çarpık dağılan verilerde "tipik" durumu ortalamadan daha iyi yansıtabildiği için sık kullanılır.

Medyan nedir?

Medyanı bulmak için önce değerler küçükten büyüğe sıralanır:

  • Tek sayıda gözlem varsa: Ortadaki değer medyandır.
  • Çift sayıda gözlem varsa: Ortadaki iki değerin ortalaması medyandır.

Ortanca değer nasıl bulunur?

Tek sayılı örnek: Varsayımsal değerler 7, 3, 9, 5, 11 olsun. Sıralanınca 3, 5, 7, 9, 11 olur; ortadaki değer 7'dir.

Çift sayılı örnek: Değerler 4, 8, 6, 10 olsun. Sıralanınca 4, 6, 8, 10 olur; ortadaki iki değer 6 ve 8'dir. Medyan (6 + 8) / 2 = 7'dir.

Ortalamadan farkı nedir?

Varsayımsal bir apartmandaki beş dairenin kirası 10, 11, 12, 13 ve 60 birim olsun.

Ölçü Değer
Aritmetik ortalama 21,2
Medyan 12

Tek bir yüksek kira ortalamayı yukarı çekerken medyan, dairelerin çoğunun kirasına daha yakın bir değer vermeye devam eder. Bu nedenle gelir ve fiyat istatistiklerinde medyan sıkça raporlanır.

Simetrik dağılımlarda ortalama ile medyan birbirine yakındır. Sağa çarpık dağılımlarda (uzun kuyruk yüksek değerler tarafında) ortalama genellikle medyandan büyüktür.

Veri biliminde kullanımı

  • Çarpık değişkenleri özetlemek
  • Eksik veri doldurma işleminde aykırı değerlere dayanıklı bir seçenek olarak
  • Kutu grafiğinde kutunun ortasındaki çizgi olarak
  • Medyan mutlak sapma gibi sağlam yayılım ölçülerinin temeli olarak

Nelere dikkat etmeli?

Medyan, değerlerin büyüklüğünü değil sırasını kullanır; bu yüzden uç değerlerin ne kadar uç olduğunu yansıtmaz. Tam bir tablo için çeyrekler açıklığı ya da grafiklerle birlikte değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Medyan ile ortalama ne zaman farklı çıkar?

Dağılım simetrik değilse ya da veride uç değerler varsa medyan ile ortalama birbirinden ayrışır. Sağa çarpık verilerde ortalama genellikle medyandan büyük olur.

Medyan ile mod arasındaki fark nedir?

Medyan sıralanmış verinin ortasındaki değerdir. Mod ise veri setinde en sık tekrar eden değerdir ve kategorik veriler için de kullanılabilir.

İlgili terimler

Aritmetik Ortalama(Arithmetic Mean)Aritmetik ortalama, bir veri setindeki tüm değerlerin toplanıp değer sayısına bölünmesiyle bulunan merkezî eğilim ölçüsüdür. Günlük dilde 'ortalama' denince genellikle aritmetik ortalama kastedilir.Çeyrekler Açıklığı(Interquartile Range)Çeyrekler açıklığı (IQR), sıralanmış verideki üçüncü çeyrek (Q3) ile birinci çeyrek (Q1) arasındaki farktır. Verinin ortadaki yüzde 50'lik kısmının ne kadar yayıldığını gösterir ve uç değerlerden az etkilenir.Kutu Grafiği(Box Plot)Kutu grafiği (box plot), bir veri setinin medyanını, birinci ve üçüncü çeyreğini, yayılımını ve olası aykırı değerlerini tek bir şekilde gösteren veri görselleştirme türüdür. Grupları karşılaştırmak için çok kullanışlıdır.Betimsel İstatistik(Descriptive Statistics)Betimsel istatistik, eldeki bir veri setini ortalama, medyan, standart sapma, frekans tabloları ve grafikler gibi araçlarla özetleyip tanımlayan istatistik dalıdır. Yalnızca mevcut veriyi anlatır; daha geniş bir kitle hakkında genelleme yapmaz.Eksik Veri Doldurma(Data Imputation)Eksik veri doldurma (imputation), bir veri setindeki boş değerlerin ortalama, medyan, en sık değer ya da istatistiksel ve makine öğrenmesi modelleriyle tahmin edilen değerlerle tamamlanmasıdır. Amaç, veri kaybını azaltırken yanlılık yaratmamaktır.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.