İçeriğe geç
parazade
Borsa

LIBOR Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

LIBOR Nedir? Kısaca

LIBOR (London Interbank Offered Rate), Londra'daki büyük bankaların birbirlerine teminatsız borç verme maliyetine dair beyanlarından hesaplanan ve uzun yıllar küresel referans olan, bugün kullanımdan kalkmış faiz oranıdır.

LIBOR nedir?
İçindekiler
  1. LIBOR nedir?
  2. LIBOR neden kaldırıldı?
  3. Bugün ne anlama gelir?

LIBOR, "London Interbank Offered Rate" yani Londra bankalar arası teklif faizi oranının kısaltmasıdır. Panel bankaların, diğer bankalardan teminatsız olarak hangi faizle borçlanabileceklerine dair günlük beyanlarından hesaplanırdı. Dolar, sterlin, euro, yen ve İsviçre frangı gibi para birimlerinde, gecelikten bir yıla kadar farklı vadeler için yayımlanırdı.

LIBOR nedir?

LIBOR, onlarca yıl boyunca küresel finansın en önemli referans oranlarından biriydi. Değişken faizli krediler, tahviller, konut kredileri ve trilyonlarca dolarlık türev sözleşme "LIBOR + marj" biçiminde fiyatlandı. Türkiye'deki şirketlerin döviz cinsi kredilerinde de sıkça kullanıldı.

LIBOR neden kaldırıldı?

2008 krizi sonrasında bazı bankaların LIBOR beyanlarını kendi lehlerine manipüle ettiği ortaya çıktı ve bankalara yüksek cezalar verildi. Ayrıca bankalar arası teminatsız borçlanma piyasası daraldığı için beyanlar giderek gerçek işlemlere dayanmaz hâle geldi. Bunun üzerine düzenleyiciler, gerçekleşen işlemlere dayalı alternatif oranlara geçişi başlattı.

Geçiş sürecinde LIBOR'un para birimlerine ve vadelerine göre yayımı aşamalı olarak sona erdi; ABD doları için panel bazlı yayım 2023'te bitti. Yerine dolarda SOFR, sterlinde SONIA gibi oranlar geçti; euroda ise EURIBOR ve €STR kullanılır.

Bugün ne anlama gelir?

LIBOR'a bağlı eski sözleşmelerin çoğu, yeni referans oranlara geçirildi. Elinde eski tarihli bir döviz kredisi ya da tahvil sözleşmesi olanların, hangi oranın ve hangi uyarlama marjının uygulandığını sözleşmeden ve bankasından kontrol etmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

LIBOR hâlâ kullanılıyor mu?

LIBOR'un panel bazlı yayımı sona erdi ve yeni sözleşmelerde artık kullanılmıyor. Eski sözleşmeler büyük ölçüde SOFR, SONIA gibi alternatif oranlara geçirildi.

LIBOR'un yerine ne geldi?

Her para birimi için ayrı bir alternatif belirlendi. ABD dolarında SOFR, İngiliz sterlininde SONIA öne çıkar; euroda €STR kullanılırken EURIBOR yeniden düzenlenerek yayımlanmaya devam ediyor.

İlgili terimler

SOFRSOFR (Secured Overnight Financing Rate), ABD Hazine menkul kıymetleriyle teminatlandırılmış gecelik repo işlemlerinden hesaplanan ve New York Fed'in yayımladığı dolar cinsi referans faiz oranıdır.EURIBOREURIBOR (Euro Interbank Offered Rate), euro bölgesindeki bankaların euro cinsinden teminatsız borçlanma maliyetini yansıtan ve farklı vadeler için yayımlanan referans faiz oranıdır.TLREFTLREF (Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı), Borsa İstanbul'un DİBS teminatlı gecelik repo işlemlerinden hesapladığı, Türk lirası için kısa vadeli referans faiz oranıdır.Değişken Faizli Kredi(Variable Rate Loan)Değişken faizli kredi, faiz oranının vade boyunca sabit kalmadığı; belirli dönemlerde bir gösterge faize ya da endekse göre yeniden belirlendiği ve taksitlerin buna göre değişebildiği kredidir.Döviz(Foreign Currency)Döviz, bir ülkenin kendi parası dışındaki yabancı paraları ve bu paralar cinsinden düzenlenmiş çek, havale gibi ödeme araçlarını ifade eder. Türkiye için ABD doları, euro ve sterlin en bilinen dövizlerdendir.Tahvil(Bond)Tahvil, devletin ya da şirketlerin borç para toplamak için çıkardığı, yatırımcıya belirli vadede anaparayı ve genellikle dönemsel faiz (kupon) ödemesini taahhüt eden borçlanma aracıdır.