Katman 1 Nedir?
İngilizce: Layer 1
Yayın: · Son güncelleme:
Katman 1 Nedir? Kısaca
Katman 1 (Layer 1), işlemleri kendi ağı üzerinde doğrulayan ve kesinleştiren, kendi konsensüs mekanizmasına ve yerel varlığına sahip temel blokzincirdir; Bitcoin ve Ethereum katman 1 ağlarına örnektir.
Katman 1, bir blokzincir ekosisteminin temelidir. Güvenliği, kuralları ve işlem kesinliğini kendi başına sağlar. Bitcoin ve Ethereum gibi ağlar katman 1 olarak adlandırılır; bu ağların üzerine kurulan ve güvenliğini onlardan alan çözümlere ise katman 2 denir.
Katman 1'in görevleri
- Konsensüs: Bloklara hangi işlemlerin gireceğine karar verir (iş ispatı, hisse ispatı vb.).
- Veri kaydı: İşlem geçmişini ve durumu saklar.
- Yürütme: İşlemleri ve varsa akıllı sözleşmeleri çalıştırır.
- Yerel varlık: İşlem ücretleri ve güvenlik teşvikleri için kendi coinini kullanır.
Blokzincir üçlemi
Katman 1 tasarımında genellikle üç hedef arasında denge kurulur: güvenlik, merkeziyetsizlik ve ölçeklenebilirlik. Saniyede çok fazla işlem işlemek için blokları büyütmek, düğüm çalıştırmayı pahalı hâle getirip merkeziyetsizliği azaltabilir. Bu nedenle bazı ağlar ölçeklenmeyi ana katmanda, bazıları ise katman 2 çözümleriyle sağlamayı tercih eder.
Ölçeklenme yöntemleri
- Blok boyutunu ya da blok sıklığını artırmak
- Ağı paralel parçalara bölmek (sharding)
- İşlemleri katman 2'ye taşımak
Nelere dikkat etmeli?
Bir katman 1 ağının "hızlı" ya da "ucuz" olması, onu güvenli veya merkeziyetsiz yapmaz. Az sayıda doğrulayıcıya sahip ağlarda kesintiler ve sansür riski daha yüksek olabilir. Bir ağın yerel coinini değerlendirirken teknik iddiaları bağımsız kaynaklardan araştır; yeni katman 1 projelerinin çoğu beklentileri karşılayamamıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Katman 1 ile katman 2 arasındaki fark nedir?
Katman 1, güvenliği ve konsensüsü kendisi sağlayan ana blokzincirdir. Katman 2 ise işlemleri ana zincir dışında işleyip sonuçları katman 1'e kaydeden ve güvenliğini kısmen ondan alan ağdır.
Katman 1 ağları neden yavaş olabilir?
Her işlemin çok sayıda bağımsız düğüm tarafından doğrulanması gerekir. Merkeziyetsizliği korumak için blok boyutu ve süresi sınırlandığında işlem kapasitesi de sınırlı kalır.