İçeriğe geç
parazade
Kripto

Katman 2 Nedir?

İngilizce: Layer 2

Yayın: · Son güncelleme:

Katman 2 Nedir? Kısaca

Katman 2 (Layer 2), işlemleri ana blokzincirin dışında daha hızlı ve ucuz şekilde işleyip sonuçları ya da kanıtları katman 1'e kaydeden, böylece güvenliğinden yararlanmayı amaçlayan ölçeklenme çözümüdür.

Katman 2 nedir?
İçindekiler
  1. Katman 2 türleri
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Katman 2, ana blokzincirin (katman 1) üzerine kurulan ek bir işlem katmanıdır. Amaç, ana zincirin güvenliğinden olabildiğince yararlanırken daha fazla işlemi daha düşük ücretle işlemektir. Ethereum ekosisteminde katman 2 ağları yaygın olarak kullanılır.

Katman 2 türleri

  • Rollup: Çok sayıda işlemi zincir dışında işler, sıkıştırılmış veriyi ve sonuçları ana zincire yazar. İyimser (optimistic) ve sıfır bilgi (ZK) olarak ikiye ayrılır.
  • Ödeme kanalları: İki taraf arasında çok sayıda işlemin zincir dışında yapılıp yalnızca açılış ve kapanışın zincire yazılmasıdır. Bitcoin'deki Lightning Network bu yaklaşımın örneğidir.
  • Yan zincirler: Kendi konsensüsüne sahip, ana zincire köprüyle bağlanan ağlardır. Güvenliği ana zincirden almadıkları için çoğu zaman katman 2'den ayrı tutulurlar.

Örnek

Varsayımsal olarak ana zincirde bir takas işlemi yüksek gas ücretine mal oluyor. Aynı işlem bir rollup üzerinde yapıldığında, işlem bin benzeriyle birlikte paketlenip ana zincire tek seferde yazıldığı için kişi başına düşen ücret çok daha düşük olabilir.

Nelere dikkat etmeli?

  • Varlıkları katman 2'ye taşımak için köprü kullanılır; köprüler büyük saldırıların hedefi olmuştur.
  • Bazı katman 2 ağlarında işlem sıralayıcı (sequencer) tek bir şirket tarafından işletilir; kesinti ya da sansür riski oluşabilir.
  • Ağdan ana zincire çekim, türe göre günler sürebilir.
  • Sözleşmeleri değiştirebilen yönetici anahtarları, güvenliği ana zincirden ayrıştırabilir.

Her katman 2 aynı güvenlik seviyesine sahip değildir; kullanmadan önce ağın yapısını araştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Katman 2 ağları güvenli mi?

Güvenlik ağdan ağa farklıdır. Ana zincirin güvenliğinden ne ölçüde yararlandığı, sıralayıcının kim tarafından işletildiği ve yükseltme yetkilerinin kimde olduğu bu güvenliği belirler.

Katman 2'ye nasıl varlık geçirilir?

Genellikle resmî köprü ya da destekleyen borsalar aracılığıyla. Köprü adresini resmî kaynaktan doğrula; sahte köprü siteleri yaygındır.

İlgili terimler

Katman 1(Layer 1)Katman 1 (Layer 1), işlemleri kendi ağı üzerinde doğrulayan ve kesinleştiren, kendi konsensüs mekanizmasına ve yerel varlığına sahip temel blokzincirdir; Bitcoin ve Ethereum katman 1 ağlarına örnektir.RollupRollup, çok sayıda işlemi ana blokzincirin dışında işleyip bunları paketleyerek sıkıştırılmış veri ve geçerlilik bilgisiyle birlikte ana zincire yazan, böylece ücretleri düşürüp kapasiteyi artıran bir katman 2 çözümüdür.Blokzincir Köprüsü(Blockchain Bridge)Blokzincir köprüsü, kripto varlıkların ya da verilerin birbirinden bağımsız iki blokzincir arasında aktarılmasını sağlayan protokoldür; genellikle bir zincirde varlığı kilitleyip diğerinde onu temsil eden token üretir.Lightning NetworkLightning Network, Bitcoin ağının üzerine kurulu, kullanıcıların açtıkları ödeme kanalları aracılığıyla her ödemeyi zincire yazmadan hızlı ve düşük ücretle Bitcoin transferi yapmasını sağlayan bir katman 2 ağıdır.EthereumEthereum, 2015'te hayata geçen, akıllı sözleşmeler ve merkeziyetsiz uygulamalar çalıştırılabilen programlanabilir bir blokzincirdir; yerel kripto parası Ether (ETH), işlem ücretlerini ödemek için kullanılır.SPV(Simplified Payment Verification)SPV (Simplified Payment Verification), bir cüzdanın tüm blokzinciri indirmeden yalnızca blok başlıklarını ve Merkle ispatlarını kullanarak bir işlemin bloğa dahil edildiğini doğrulamasını sağlayan yöntemdir.