Kaldıraç Oranı Nedir?
İngilizce: Leverage Ratio
Yayın: · Son güncelleme:
Kaldıraç Oranı Nedir? Kısaca
Kaldıraç oranı, bir işletmenin varlıklarının ne kadarının borçla finanse edildiğini gösteren finansal yapı oranıdır. En yaygın biçimiyle toplam yabancı kaynakların toplam varlıklara bölünmesiyle hesaplanır; yüksek oran yüksek finansal risk anlamına gelir.
Kaldıraç oranı, bir şirketin borçlanma düzeyini ölçer. Borçla finansman, işler iyi gittiğinde özkaynak getirisini artırır; işler kötü gittiğinde ise zararları büyütür. Bu yüzden kaldıraç oranı, şirketin finansal riskini anlamak için temel göstergelerden biridir.
Kaldıraç oranı nedir?
En yaygın formül şöyledir:
Kaldıraç oranı = Toplam yabancı kaynaklar ÷ Toplam varlıklar
Benzer amaçla kullanılan başka oranlar da vardır:
- Borç/özkaynak oranı: Toplam borç ÷ özkaynak
- Net borç/FAVÖK: Net finansal borcun faaliyet kârına oranı; borcun kaç yılda ödenebileceğine dair kaba bir fikir verir.
Bankacılıkta da "kaldıraç oranı" adıyla anılan, yasal düzenlemelerle belirlenen ayrı bir sermaye ölçüsü bulunur; bu madde şirket analizindeki anlamı ele alır.
Örnek
Varsayımsal bir şirketin toplam varlıkları 10.000.000 TL, toplam borçları 6.000.000 TL olsun. Kaldıraç oranı 0,6, yani yüzde 60'tır. Varlıkların yüzde 60'ı borçla, yüzde 40'ı özkaynakla finanse edilmiştir. Borç/özkaynak oranı ise 6.000.000 ÷ 4.000.000 = 1,5 olur.
Riskler ve dikkat noktaları
- Yüksek kaldıraç, faiz giderlerini ve faiz riski etkisini artırır.
- Satışlar düştüğünde borç taksitleri sabit kaldığı için şirket nakit sıkışıklığına girebilir.
- Aşırı borçlu şirketler kriz dönemlerinde temerrüt ve iflas riskiyle karşılaşabilir.
Uygun kaldıraç düzeyi sektöre göre değişir; altyapı ve enerji gibi sermaye yoğun sektörlerde oranlar genellikle daha yüksektir. Oranı tek başına değil, şirketin nakit akışı ve faiz karşılama gücüyle birlikte değerlendir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaldıraç oranı yüksek olan şirket kötü müdür?
Tek başına kötü değildir, ancak finansal riskin yüksek olduğunu gösterir. Şirketin istikrarlı nakit akışı varsa yüksek borç yönetilebilir; nakit akışı dalgalıysa ciddi risk oluşturur.
Kaldıraç oranı ile borsadaki kaldıraç aynı şey mi?
Mantık benzerdir ama kullanım farklıdır. Şirket analizindeki kaldıraç oranı bilançodaki borç düzeyini ölçer; işlem platformlarındaki kaldıraç ise yatırımcının kendi parasından daha büyük pozisyon açmasını ifade eder ve kayıp riskini büyütür.