İçeriğe geç
parazade
Borsa

Kademeli Alım Nedir?

İngilizce: Scaling In

Yayın: · Son güncelleme:

Kademeli Alım Nedir? Kısaca

Kademeli alım, bir hisse ya da başka bir varlığa yatırılacak toplam tutarın tek seferde değil, farklı fiyat seviyelerinde veya zaman aralıklarında birkaç parçaya bölünerek alınmasıdır; amaç tek bir giriş fiyatına bağlı kalmamaktır.

Kademeli Alım nedir?
İçindekiler
  1. Kademeli alım nedir?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Kademeli alım, yatırım yapmak istediğin tutarı birkaç parçaya bölüp farklı anlarda ya da farklı fiyatlardan almaktır. İngilizcede "scaling in" denir. Böylece tüm parayı tek bir fiyattan bağlamak yerine ortalama maliyet oluşturursun.

Kademeli alım nedir?

İki yaygın biçimi vardır:

  • Fiyata göre kademe: Belirli fiyat seviyeleri önceden belirlenir; fiyat o seviyelere gelince parça parça alım yapılır.
  • Zamana göre kademe: Fiyattan bağımsız olarak düzenli aralıklarla alım yapılır. Bu yaklaşım düzenli yatırım yöntemi olarak da bilinir.

Örnek

Varsayımsal bir örnek: 30.000 TL'yi bir varlığa ayırmak isteyen biri bunu üç eşit parçaya böler. İlk 10.000 TL'yi 100 TL'den, ikinciyi 90 TL'den, üçüncüyü 95 TL'den alırsa ortalama maliyeti yaklaşık 94,8 TL olur. Fiyat sürekli yükselseydi ise ortalama maliyeti ilk alım fiyatının üzerine çıkardı.

Nelere dikkat etmeli?

Kademeli alım, zamanlama hatasının etkisini yayabilir, ancak zarar etmeyeceğin anlamına gelmez. Düşmeye devam eden bir varlıkta her kademe zararı büyütebilir; "düştükçe almak" planı, varlığın neden düştüğünü sorgulamadan uygulanırsa tehlikelidir. Her alımda ayrı komisyon ödenebilir. Kaldıraçlı ya da kredili işlemlerde kademeli alım, pozisyonu farkında olmadan büyütüp teminat tamamlama çağrısı riskini artırabilir. Toplam pozisyon büyüklüğünü ve kabul edebileceğin en yüksek zararı baştan belirlemek önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kademeli alım ile maliyet düşürme aynı şey mi?

Benzerdir ama aynı değildir. Kademeli alım baştan planlanmış parçalı bir giriştir; maliyet düşürme ise çoğunlukla fiyat düştükten sonra ortalamayı aşağı çekmek için ek alım yapılmasıdır.

Kademeli alım zararı önler mi?

Hayır. Yalnız tek bir giriş fiyatına bağımlılığı azaltır. Varlığın değeri genel olarak düşerse kademeli alım yapan yatırımcı da zarar eder.

İlgili terimler

Kademeli Satış(Scaling Out)Kademeli satış, elindeki bir pozisyonun tamamını tek seferde satmak yerine farklı fiyat seviyelerinde ya da zaman aralıklarında parçalar hâlinde satmaktır; amaç çıkış zamanlamasına bağlı riski dağıtmaktır.Ortalama Maliyet(Average Cost)Ortalama maliyet, bir varlığı farklı zamanlarda ve farklı fiyatlardan aldığında birim başına ödediğin ağırlıklı ortalama fiyattır. Toplam alım tutarı, toplam adede bölünerek hesaplanır ve kâr-zarar bu değere göre ölçülür.Düzenli Yatırım Yöntemi(Dollar Cost Averaging)Düzenli yatırım yöntemi, piyasanın durumuna bakmadan belirli aralıklarla sabit bir tutarla aynı yatırım aracını almayı ve böylece alım maliyetini zamana yaymayı amaçlayan stratejidir.Maliyet Düşürme(Averaging Down)Maliyet düşürme, elindeki bir varlığın fiyatı düştüğünde daha düşük fiyattan ek alım yaparak birim başına ortalama maliyetini azaltma yöntemidir. Ortalamayı aşağı çeker ama aynı zamanda zarardaki pozisyonu büyütür.Kademe(Price Level)Kademe, borsada bir hissenin emir defterinde alış ve satış emirlerinin toplandığı her bir fiyat seviyesidir; ardışık kademeler arasındaki fark, o hisse için geçerli fiyat adımı kadardır.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.