İçeriğe geç
parazade
Finans

İhtiyatlılık İlkesi Nedir?

İngilizce: Prudence Principle

Yayın: · Son güncelleme:

İhtiyatlılık İlkesi Nedir? Kısaca

İhtiyatlılık ilkesi, muhasebede belirsizlik olduğunda varlık ve gelirlerin olduğundan yüksek, borç ve giderlerin olduğundan düşük gösterilmemesi; olası zarar ve risklerin önceden dikkate alınması gerektiğini anlatan temel kavramdır.

İhtiyatlılık İlkesi nedir?
İçindekiler
  1. İhtiyatlılık ilkesi nedir?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

İhtiyatlılık (temkinlilik) ilkesi, muhasebecinin belirsiz durumlarda iyimser değil, temkinli davranmasını ister. Beklenen ama kesinleşmemiş gelirler kaydedilmez; muhtemel zararlar ve riskler ise öngörülebildiği anda dikkate alınır.

İhtiyatlılık ilkesi nedir?

Türkiye'de Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'nde sayılan temel muhasebe kavramlarından biridir. Amacı, finansal tablolara bakan ortak, banka ya da yatırımcının işletmeyi olduğundan güçlü sanmasını önlemektir.

Uygulamadaki karşılıkları:

  • Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılması
  • Stokların değeri düştüğünde değer düşüklüğü kaydedilmesi
  • Kaybedilmesi muhtemel davalar için karşılık ayrılması
  • Henüz gerçekleşmemiş kur ya da fiyat kazançlarının temkinli ele alınması

Örnek

Varsayımsal bir şirketin bir müşterisinden 50.000 TL alacağı var ve müşteri icra takibine rağmen ödeme yapmıyor. İhtiyatlılık ilkesi gereği şirket bu alacağın tahsil edilemeyebileceğini dikkate alarak karşılık ayırır ve gideri bu döneme yansıtır. Alacak ileride tahsil edilirse karşılık iptal edilip gelir yazılır.

Nelere dikkat etmeli?

İhtiyatlılık, kârı bilerek düşük göstermek ya da gizli yedek oluşturmak demek değildir. Aşırı karamsar kayıtlar da tabloları yanıltıcı hâle getirir. Bu yüzden ilke tarafsızlık ve önemlilik gibi diğer kavramlarla birlikte uygulanır. Vergi açısından karşılık ayırmanın koşulları ayrıca Vergi Usul Kanunu'nda belirlenmiştir; muhasebede ayrılan her karşılık vergi matrahından indirilemeyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İhtiyatlılık ilkesi kârı düşük göstermek mi demek?

Hayır. Amaç belirsizlik karşısında temkinli olmaktır, kârı kasıtlı olarak azaltmak değildir. Gerçeği yansıtmayan aşırı karşılıklar da kurallara aykırıdır.

İhtiyatlılık ilkesi hangi kayıtlarda görülür?

En çok şüpheli alacak karşılığı, stok değer düşüklüğü ve dava karşılıkları gibi dönem sonu kayıtlarında görülür.

İlgili terimler

Karşılık(Provision)Karşılık, muhasebede gerçekleşmesi muhtemel ama tutarı veya zamanı kesin olmayan bir yükümlülük ya da varlık değer kaybı için önceden ayrılan ve dönemin giderine yansıtılan tahmini tutardır.Şüpheli Alacak(Doubtful Receivable)Şüpheli alacak, tahsil edilip edilemeyeceği belirsizleşen alacaktır; Vergi Usul Kanunu'na göre dava ya da icra safhasındaki alacaklar ile protestoya veya birden fazla yazılı talebe rağmen ödenmeyen küçük alacaklar için karşılık ayrılabilir.Dönemsellik İlkesi(Accrual Principle)Dönemsellik ilkesi, işletmenin sürekli olan ömrünün belirli hesap dönemlerine bölünmesini ve her dönemin gelir ve giderlerinin, tahsilat ya da ödeme zamanına bakılmaksızın o döneme kaydedilmesini öngören temel muhasebe kavramıdır.Değer Düşüklüğü(Impairment)Değer düşüklüğü, bir varlığın kayıtlı (defter) değerinin, o varlıktan satış ya da kullanım yoluyla elde edilebilecek tutarın üzerinde kalması durumudur; aradaki fark zarar olarak kaydedilerek varlık değeri azaltılır.Muhasebe(Accounting)Muhasebe, bir işletmenin para ile ölçülebilen ticari işlemlerini belgelere dayanarak kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve bilanço ile gelir tablosu gibi raporlar hâlinde ilgililere sunan bilgi sistemidir.Alacak(Receivable)Alacak, bir kişinin ya da işletmenin bir başkasından para, mal veya hizmet talep etme hakkıdır; muhasebede ise hem bu hakkı gösteren varlık kalemini hem de bir hesabın sağ tarafını ifade eden kavramdır.