İçeriğe geç
parazade
Finans

Harç Ne Demek?

İngilizce: Fee

Yayın: · Son güncelleme:

Harç Ne Demek? Kısaca

Harç, devletin ya da belediyenin sunduğu belirli bir kamu hizmetinden yararlananlardan, o hizmetin karşılığı olarak kanunla alınan paradır. Tapu, mahkeme, noter ve pasaport işlemleri en bilinen örneklerdir.

Harç nedir?
İçindekiler
  1. Harç ne demek?
  2. Harç türleri nelerdir?
  3. Nasıl hesaplanır?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Harç, belirli bir kamu hizmetinden yararlanan kişinin bu hizmet karşılığında ödediği, kanunla belirlenen bedeldir. Türkiye'de devlet harçları 492 sayılı Harçlar Kanunuyla, belediyelerin aldığı harçlar ise Belediye Gelirleri Kanunuyla düzenlenir.

Harç ne demek?

Vergiden temel farkı, karşılığında doğrudan bir hizmet alınmasıdır. Vergide böyle bir karşılık yoktur; vergi genel kamu giderleri için alınır. Harçta ise yalnız o hizmeti kullanan kişi öder. Örneğin tapuda devir işlemi yaptıran kişi tapu harcı, dava açan kişi yargı harcı öder.

Harç türleri nelerdir?

Harçlar Kanununda sayılan başlıca harçlar:

  • Yargı harçları (dava açma, karar ve ilam harcı)
  • Noter harçları
  • Tapu ve kadastro harçları
  • Pasaport, ehliyet, kimlik kartı gibi belge harçları
  • Gemi ve konsolosluk harçları
  • Bazı ruhsat ve izin harçları

Belediyeler ise işgaliye, ölçü ve tartı aletleri, bina inşaat gibi harçlar alır.

Nasıl hesaplanır?

Harçlar iki şekilde belirlenir:

  • Maktu harç: İşlemin tutarından bağımsız sabit bir bedeldir; pasaport harcı gibi.
  • Nispi harç: İşlemin değeri üzerinden oranla hesaplanır; tapu harcı gibi.

Varsayımsal bir örnek: Nispi oranın binde 20 olduğu varsayılan bir işlemde 1.000.000 TL'lik değer için harç 20.000 TL olur.

Maktu harç tutarları her yıl genellikle yeniden değerleme oranına göre artırılır; oranlar da değişebilir. Güncel tutarları GİB'den ya da ilgili kurumdan kontrol et.

Nelere dikkat etmeli?

Tapu işlemlerinde beyan edilen değeri düşük göstermek, eksik harç nedeniyle sonradan ceza ve faizle tahsilata yol açabilir. Kanunda bazı işlemler için harç istisnası da bulunur; işlemden önce kontrol etmek faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Harç nedir, vergiden farkı ne?

Harç, belirli bir kamu hizmetinden yararlananın o hizmet karşılığında ödediği paradır. Vergi ise karşılığında doğrudan bir hizmet alınmadan, genel kamu giderleri için ödenir.

Tapu harcını kim öder?

Harçlar Kanununa göre tapu harcı alım satımda hem alıcıdan hem satıcıdan ayrı ayrı alınır. Taraflar uygulamada bunu farklı paylaşabilir, ancak kanuni sorumluluk iki taraftadır.

İlgili terimler

Damga Vergisi(Stamp Tax)Damga vergisi, sözleşme, taahhütname, makbuz ve bordro gibi hukuki ya da mali sonuç doğuran belgeler üzerinden alınan vergidir. Belgenin türüne göre maktu ya da tutara bağlı nispi olarak hesaplanır.Rayiç Bedel(Fair Value)Rayiç bedel, bir malın değerleme günündeki normal alım satım değeri, yani olağan koşullardaki piyasa değeridir. Vergi Usul Kanunu'nda bir değerleme ölçüsü olarak tanımlanır; gayrimenkul ve araç işlemlerinde sıkça kullanılır.Vergi(Tax)Vergi, devletin kamu harcamalarını finanse etmek için kişi ve kurumlardan kanuna dayanarak, karşılıksız ve zorunlu olarak aldığı ödemedir. Gelir, harcama ve servet üzerinden alınabilir.Yeniden Değerleme Oranı(Revaluation Rate)Yeniden değerleme oranı, Vergi Usul Kanununa göre yurt içi üretici fiyat endeksindeki yıllık değişime dayanarak her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen ve birçok maktu vergi, harç ve ceza tutarının güncellenmesinde kullanılan orandır.Karşılık(Provision)Karşılık, muhasebede gerçekleşmesi muhtemel ama tutarı veya zamanı kesin olmayan bir yükümlülük ya da varlık değer kaybı için önceden ayrılan ve dönemin giderine yansıtılan tahmini tutardır.Yeniden Değerleme(Revaluation)Yeniden değerleme, işletmenin elindeki taşınmaz, makine gibi duran varlıkların kayıtlı değerlerinin enflasyon ya da piyasa değerindeki değişime göre güncellenmesidir; hem finansal raporlamada hem de vergi mevzuatında farklı kurallarla uygulanır.

İlgili yazılar