Geçici Vergi Nedir?

Geçici vergi, yıllık gelir veya kurumlar vergisinin bir kısmının yıl içinde peşin olarak tahsil edilmesidir. Mükellef, her dönemin sonunda o ana kadar elde ettiği kazanç üzerinden vergi hesaplar ve öder. Yıl sonunda verilen yıllık beyannamede bu ödemeler hesaplanan vergiden düşülür.

Geçici vergi nedir?

Amaç, verginin yıl sonunda tek seferde ödenmesi yerine kazanç elde edildikçe tahsil edilmesidir. Bu, devletin gelir akışını düzenler; mükellefin de yıl sonunda büyük bir yükle karşılaşmasını önler.

Kimler öder?

• Bilanço ya da işletme esasına göre defter tutan ticari kazanç sahipleri
• Serbest meslek kazancı elde edenler
• Kurumlar vergisi mükellefleri

Basit usule tabi olanlar ve yalnızca kira, ücret gibi gelirleri olanlar geçici vergi ödemez.

Nasıl hesaplanır?

Geçici vergi, cari yılın başından itibaren birikimli kazanç üzerinden hesaplanır. Önceki dönemlerde ödenen geçici vergiler düşülür, kalan tutar ödenir. 2022'den itibaren yılın ilk dokuz ayı üç dönem hâlinde beyan edilir; dördüncü dönem geçici vergi beyannamesi kaldırılmıştır. Oranlar kanunla belirlenir; güncel değeri GİB'den kontrol et.

Varsayımsal örnek: Bir şirketin ilk üç aylık kârına göre hesaplanan geçici vergi ödenir. Altı aylık birikimli kâra göre hesaplanan vergiden ilk ödeme düşülür, fark ikinci dönemde ödenir.

Mahsup ve iade

Yıl sonunda yıllık beyannamede hesaplanan vergiden ödenen geçici vergiler düşülür. Ödenen geçici vergi yıllık vergiden fazlaysa, kanuni süre içinde talep edilmesi şartıyla iade edilebilir. Beyan için geçici vergi beyannamesi kullanılır.