Doğal Hedge Nedir?
İngilizce: Natural Hedge
Yayın: · Son güncelleme:
Doğal Hedge Nedir? Kısaca
Doğal hedge, bir şirketin ya da yatırımcının riskini türev araç kullanmadan, ters yönde hareket eden gelir, gider, varlık veya borçlarını eşleştirerek azaltmasıdır. Kur riskinin yönetiminde sık kullanılır.
Doğal hedge (natural hedge), riskten korunmanın vadeli işlem, opsiyon ya da swap gibi finansal araçlar yerine işin kendi yapısıyla sağlanmasıdır. Örneğin döviz cinsinden geliri olan bir şirketin aynı dövizde borcu ya da gideri varsa, kur değişimi bir taraftan kayıp yaratırken diğer taraftan kazanç sağlar ve etkiler birbirini dengeler.
Doğal hedge nedir, nasıl çalışır?
Temel fikir, aynı riske ters yönde maruz kalan kalemleri eşleştirmektir:
- Para birimi eşleştirme: Euro cinsinden ihracat geliri olan şirketin euro cinsinden borçlanması.
- Yerelleştirme: Satış yapılan ülkede üretim yaparak maliyet ve geliri aynı para biriminde tutmak.
- Ürün çeşitliliği: Fiyatları ters yönde hareket eden ürünlerle faaliyet göstermek.
Bu dengeyi izlemek için şirketin net döviz pozisyonu önemli bir göstergedir.
Örnek
Varsayımsal olarak bir şirketin yıllık 1 milyon dolarlık ihracat geliri ve 800 bin dolarlık dolar cinsinden hammadde gideri olsun. Dolar TL karşısında değer kaybederse gelirin TL karşılığı düşer ama gider de ucuzlar. Açıkta kalan risk, yalnızca 200 bin dolarlık farktır. Şirket bu kalan kısım için gerekirse riskten korunma araçlarına başvurabilir.
Nelere dikkat etmeli?
- Eşleşme nadiren tamdır; gelir ve giderlerin zamanlaması ya da tutarları farklılaştıkça risk geri döner.
- Doğal hedge türev maliyeti doğurmaz ama işletme kararlarını (nerede üretim yapılacağı, hangi para biriminde borçlanılacağı) kısıtlayabilir.
- Yatırımcı olarak bir şirketi incelerken bilanço dipnotlarındaki döviz pozisyonu tablolarına bakmak, şirketin ne ölçüde doğal korunması olduğunu anlamana yardım eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğal hedge ile finansal hedge arasındaki fark nedir?
Doğal hedge riski işin kendi yapısıyla, örneğin aynı dövizde gelir ve gider eşleştirerek azaltır. Finansal hedge ise vadeli işlem, opsiyon veya swap gibi türev araçlarla ek bir sözleşme yaparak korunma sağlar.
Bireysel yatırımcı doğal hedge yapabilir mi?
Bir ölçüde evet. Örneğin gelecekte döviz cinsinden harcaması olacak biri, birikiminin bir kısmını o dövizde tutarak kur riskini dengeleyebilir. Ancak bu bir yatırım önerisi değil, risk dengeleme mantığının örneğidir.