Çift Taraflı Kayıt Nedir?
İngilizce: Double-Entry Bookkeeping
Yayın: · Son güncelleme:
Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.
Çift Taraflı Kayıt Nedir? Kısaca
Çift taraflı kayıt, her muhasebe işleminin en az bir hesaba borç, en az bir hesaba alacak olarak ve eşit tutarlarla kaydedildiği yöntemdir. Modern muhasebenin temelini oluşturur ve kayıtların kendi içinde kontrol edilmesini sağlar.
Çift taraflı kayıt nedir?
Çift taraflı kayıt, her işlemin iki yüzü olduğu fikrine dayanır. İşletmeye bir değer giriyorsa başka bir yerden çıkıyor ya da bir borç doğuyordur. Bu nedenle her kayıtta borç ve alacak toplamları eşit olmak zorundadır.
Kurallar nasıl işler?
Varlık hesapları artınca borç, azalınca alacak tarafına yazılır. Borç ve özkaynak hesaplarında ise tersi geçerlidir: artış alacak, azalış borç tarafına kaydedilir. Gider hesapları borç, gelir hesapları alacak bakiyesi verir.
Bu kurallar muhasebe denklemi ile doğrudan bağlantılıdır. Varlıklar her zaman borçlar ve özkaynakların toplamına eşit olduğu için, her kayıttan sonra denklem dengede kalır.
Örnek
Örneğin işletme bankadan 100.000 TL kredi çekip parayı hesabına alsın. 102 Bankalar hesabı 100.000 TL borç, 300 Banka Kredileri hesabı 100.000 TL alacak yazılır. Varlık artarken borç da aynı tutarda artmıştır ve denge bozulmaz.
Aynı işletme bu paranın 40.000 TL'siyle peşin bir makine alırsa 253 Tesis, Makine ve Cihazlar 40.000 TL borç, 102 Bankalar 40.000 TL alacak olur. Bu kez bir varlık artarken diğeri azalmıştır.
Neden önemlidir?
Çift taraflı kayıt hataları yakalamayı kolaylaştırır. Mizanda borç ve alacak toplamları eşit değilse bir yerde eksik ya da yanlış kayıt vardır. Yine de eşitlik her şeyin doğru olduğunu garanti etmez; yanlış hesaba yapılan ama tutarı doğru bir kayıt mizanda görünmez, bu yüzden muavin kontrollerini de ihmal etmeyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Çift taraflı kayıt kim tarafından kullanılır?
Bilanço esasına göre defter tutan tüm işletmeler bu yöntemi kullanır. İşletme defteri gibi tek taraflı sistemlerde ise yalnız gelir ve giderler kaydedilir.
Bir kayıtta ikiden fazla hesap olabilir mi?
Evet, birleşik kayıt denilen bu durumda birden fazla hesap borç ya da alacak tarafında yer alabilir. Önemli olan iki tarafın toplamlarının eşit olmasıdır.