Muhasebe Denklemi Nedir?
İngilizce: Accounting Equation
Yayın: · Son güncelleme:
Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.
Muhasebe Denklemi Nedir? Kısaca
Muhasebe denklemi, bir işletmenin varlıklarının her zaman borçları ile özkaynaklarının toplamına eşit olduğunu ifade eden temel eşitliktir: Varlıklar = Borçlar + Özkaynaklar. Bilançonun iki tarafının eşitliği bu denkleme dayanır.
Muhasebe denklemi nedir?
Muhasebe denklemi, işletmedeki her varlığın hangi kaynakla edinildiğini gösteren eşitliktir. Varlıklar ya borçla ya da ortakların koyduğu sermaye ve birikmiş kârla finanse edilir. Bu yüzden iki taraf her zaman eşittir.
Nasıl işler?
Her işlem denklemin iki tarafını birlikte ya da aynı taraf içinde iki kalemi değiştirir. Bankadan kredi çekmek varlıkları ve borçları birlikte artırır. Peşin makine almak ise yalnız varlıkların içindeki dağılımı değiştirir; toplam aynı kalır.
| İşlem | Varlık | Borç | Özkaynak |
|---|---|---|---|
| Ortak 100.000 TL sermaye koyar | +100.000 | +100.000 | |
| 50.000 TL kredi çekilir | +50.000 | +50.000 | |
| 30.000 TL'lik mal peşin alınır | +30.000 / -30.000 |
Örnek
Örneğin yukarıdaki üç işlemden sonra işletmenin varlıkları 150.000 TL, borçları 50.000 TL ve özkaynakları 100.000 TL'dir. Denklem 150.000 = 50.000 + 100.000 şeklinde dengededir. Malın kârla satılması durumunda varlıklar ve özkaynak birlikte artar.
Neden önemlidir?
Denklem, çift taraflı kayıt yönteminin mantıksal temelidir. Bilanço hazırlandığında aktif ve pasif toplamlarının eşit çıkması, bu eşitliğin kâğıda dökülmüş hâlidir. Bir finansal tabloyu okurken özkaynakların varlıklara oranına bakmak, işletmenin ne kadarının borçla finanse edildiğini hızlıca gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Muhasebe denklemi hiç bozulur mu?
Doğru yapılan kayıtlarda denklem bozulmaz. Bilançoda aktif ve pasif toplamları farklı çıkıyorsa kayıtlarda bir hata var demektir.
Özkaynak eksiye düşerse ne olur?
Zararlar sermayeyi aşarsa özkaynak eksiye düşer ve denklemde varlıklar borçlardan az kalır. Bu durum işletmenin borca batık olabileceğini gösterir ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki sermaye kaybı hükümlerini gündeme getirebilir.