Borçlanma Aracı Nedir?
İngilizce: Debt Instrument
Yayın: · Son güncelleme:
Borçlanma Aracı Nedir? Kısaca
Borçlanma aracı, bir devletin, şirketin ya da bankanın yatırımcılardan borç almak için çıkardığı ve anaparayla birlikte faiz ya da getiri ödemeyi taahhüt ettiği menkul kıymettir. Tahvil, bono ve finansman bonosu en bilinen örneklerdir.
Borçlanma aracı, ihraççının yatırımcıdan borç aldığını gösteren ve belirli bir vadede anaparayı, çoğu zaman da faizi geri ödemeyi taahhüt ettiği menkul kıymettir. Yatırımcı bu aracı aldığında ihraççıya borç vermiş olur.
Borçlanma aracı nedir?
Hisse senedi bir şirkete ortak olmayı sağlarken, borçlanma aracı yatırımcıyı alacaklı yapar. Getiri, şirketin kârından değil, ihraç sırasında belirlenen faiz ya da iskonto yapısından gelir. Başlıca türler şunlardır:
- Devlet borçlanma senetleri: Hazine'nin çıkardığı bono ve tahviller
- Özel sektör tahvili: Şirketlerin çıkardığı tahviller
- Finansman bonosu: Şirketlerin kısa vadeli borçlanma aracı
- Banka bonosu ve tahvili: Bankaların çıkardığı araçlar
- Kira sertifikası: Faizsiz finans ilkelerine göre yapılandırılan araç
Türkiye'de özel sektör borçlanma araçlarının ihracı SPK'nın düzenlemelerine tabidir; ihraç belgeleri ve izahnameler KAP'ta yayımlanır.
Getiri nasıl oluşur?
Getiri, düzenli kupon ödemeleriyle, vadede nominal değerin altında alınıp tam değerden itfa edilmesiyle ya da ikisinin birleşimiyle oluşur. Kupon yapısı sabit, değişken ya da enflasyona endeksli olabilir.
Riskler
- Kredi (temerrüt) riski: İhraççı borcunu ödeyemeyebilir.
- Faiz riski: Piyasa faizleri yükselirse elindeki aracın fiyatı düşer.
- Likidite riski: Vadeden önce satmak istediğinde alıcı bulmak zor olabilir.
- Enflasyon riski: Sabit getiri, yüksek enflasyonda reel olarak eriyebilir.
Özel sektör araçları genellikle devletinkinden daha yüksek getiri sunar, çünkü daha yüksek risk taşır. Ayrıntı için temerrüt riski maddesine bakabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Borçlanma aracı ile hisse senedi farkı nedir?
Hisse senedi şirkete ortaklık sağlar ve getirisi şirketin performansına bağlıdır. Borçlanma aracı ise yatırımcıyı alacaklı yapar ve getirisi önceden belirlenen faiz ya da iskonto yapısından gelir.
Borçlanma araçları risksiz mi?
Hayır. İhraççının ödeme yapamama riski, faiz değişimlerinin fiyatı düşürmesi ve vadeden önce satışta likidite sorunu gibi riskler vardır. Riskin düzeyi ihraççıya ve aracın yapısına göre değişir.