Baz Puan Nedir?
İngilizce: Basis Point
Yayın: · Son güncelleme:
Baz Puan Nedir? Kısaca
Baz puan, faiz oranları ve getirilerdeki küçük değişimleri ifade etmek için kullanılan ölçü birimidir. 1 baz puan yüzde 0,01'e, 100 baz puan ise 1 yüzde puana eşittir.
Baz puan (basis point, kısaca bp ya da "bips"), yüzdelerdeki değişimleri net biçimde anlatmak için kullanılan birimdir. 1 baz puan = %0,01, yani yüzde bir puanın yüzde biridir.
Baz puan nedir?
Faiz ve getirilerde "yüzde 1 arttı" ifadesi karışıklık yaratabilir. Faiz yüzde 10'dan yüzde 11'e mi çıktı (1 puan artış), yoksa yüzde 10'un yüzde 1'i kadar mı arttı (yüzde 10,1)? Baz puan bu belirsizliği ortadan kaldırır: yüzde 10'dan yüzde 11'e çıkış 100 baz puanlık artıştır.
| Baz puan | Yüzde karşılığı |
|---|---|
| 1 | %0,01 |
| 25 | %0,25 |
| 50 | %0,50 |
| 100 | %1,00 |
| 250 | %2,50 |
Nerelerde kullanılır?
- Faiz kararları: Merkez bankalarının politika faizindeki değişimler genellikle baz puanla açıklanır. Örneğin "faiz 250 baz puan artırıldı" ifadesi, faizin 2,5 yüzde puan yükseldiğini anlatır.
- Tahvil getirileri: Tahvil faizlerindeki günlük hareketler ve iki tahvil arasındaki getiri farkları baz puanla ifade edilir.
- Kredi riski: Ülke risk primi gibi göstergeler, örneğin CDS primi, baz puan cinsinden verilir.
- Ücretler: Fon yönetim ücretleri ve komisyonlar da bazen baz puanla anılır.
Hesaplama örneği
Varsayımsal olarak yıllık yüzde 40 faiz veren bir mevduatın faizi 150 baz puan düşerse yeni faiz yüzde 38,5 olur. 100.000 TL için yıllık brüt faiz geliri 40.000 TL'den 38.500 TL'ye iner; fark 1.500 TL'dir.
Dikkat edilecek nokta
Baz puan, yüzde puandaki değişimi anlatır; oransal değişimi değil. Yüzde 2'den yüzde 2,5'e çıkış 50 baz puandır, ama oransal olarak yüzde 25'lik bir artıştır. Haberleri okurken bu ayrıma dikkat etmek yanlış yorumları önler.
Sıkça Sorulan Sorular
100 baz puan yüzde kaç eder?
100 baz puan, 1 yüzde puana eşittir. Örneğin faizin yüzde 45'ten yüzde 46'ya çıkması 100 baz puanlık artıştır.
Neden yüzde yerine baz puan kullanılır?
Çünkü yüzde puan ile oransal yüzde değişimi karıştırmak kolaydır. Baz puan, faiz ve getirilerdeki küçük değişimleri tek ve net bir birimle ifade eder.