Fırsat Maliyeti Nedir?

Fırsat maliyeti, bir karar verirken gözden kaçan ama gerçek olan maliyettir: bir şeyi seçtiğinde, seçmediğin en iyi alternatiften elde edeceğin faydayı kaybedersin. Kaynaklar kıt olduğu için her seçimin bir fırsat maliyeti vardır.

Fırsat maliyeti nedir?

Fırsat maliyeti cebinden çıkan parayla sınırlı değildir. Zamanını, emeğini ya da birikimini bir işe ayırdığında, aynı kaynağı başka bir yerde kullanma imkânından vazgeçersin. Ekonomistler bu yüzden muhasebe maliyetinin yanında fırsat maliyetini de hesaba katar.

Nasıl hesaplanır?

Basit bir formülle düşünebilirsin:

Fırsat maliyeti = Vazgeçilen en iyi seçeneğin getirisi − Seçilen seçeneğin getirisi

Burada önemli olan, yalnız en iyi alternatifin dikkate alınmasıdır; vazgeçilen tüm seçeneklerin toplamı değil.

Örnek

Varsayımsal olarak elinde 100.000 TL var ve iki seçeneğin olsun: bu parayla dükkânına yeni bir makine almak ya da parayı bir yıl vadeli mevduatta tutmak. Makineyi alırsan, mevduattan elde edebileceğin faiz geliri makinenin fırsat maliyetidir. Makinenin sağlayacağı ek kâr bunu aşmıyorsa, karar ekonomik açıdan zayıf olabilir.

Zaman için de aynısı geçerlidir: Hafta sonunu ek iş yapmak yerine dinlenerek geçirdiğinde, fırsat maliyetin kazanamadığın gelirdir.

Nelere dikkat etmeli?

• Fırsat maliyeti çoğu zaman tahmine dayanır; alternatiflerin riskleri farklıysa doğrudan karşılaştırma yanıltıcı olabilir.
• Geri dönüşü olmayan batık maliyetler karara dahil edilmemelidir; önemli olan bundan sonraki seçeneklerdir.