İçeriğe geç
parazade
Girişimcilik & İş Dünyası

Balık Kılçığı Diyagramı Nedir?

İngilizce: Fishbone Diagram

Yayın: · Son güncelleme:

Balık Kılçığı Diyagramı Nedir? Kısaca

Balık kılçığı diyagramı (Ishikawa ya da neden-sonuç diyagramı), bir sorunun olası nedenlerini insan, yöntem, makine, malzeme gibi ana kategoriler altında görsel olarak gruplayan kök neden analizi aracıdır. Şekli balık iskeletine benzer.

Balık Kılçığı Diyagramı nedir?
İçindekiler
  1. Balık kılçığı diyagramı nedir?
  2. Hangi kategoriler kullanılır?
  3. Nasıl çizilir?
  4. Diyagramdan sonra ne yapılır?

Balık kılçığı diyagramı nedir?

Balık kılçığı diyagramı, bir sorunu ve onu doğurabilecek nedenleri tek bir şekilde gösterir. Sorun balığın başına yazılır. Ana omurgadan çıkan kılçıklar neden kategorilerini, onlardan ayrılan küçük kılçıklar ise ayrıntılı nedenleri temsil eder.

Yöntem, Japon kalite uzmanı Kaoru Ishikawa ile özdeşleşmiştir. Bu yüzden Ishikawa diyagramı olarak da anılır.

Hangi kategoriler kullanılır?

Üretimde sık kullanılan kategoriler "6M" olarak bilinir:

  • İnsan (Man)
  • Yöntem (Method)
  • Makine (Machine)
  • Malzeme (Material)
  • Ölçüm (Measurement)
  • Çevre (Mother Nature)

Hizmet sektöründe kategoriler değişebilir. Örneğin politika, süreç, insan ve sistem başlıkları kullanılabilir.

Nasıl çizilir?

Önce sorunu net ve ölçülebilir biçimde başa yazın: "Haziranda müşteri şikâyetleri yüzde 30 arttı" gibi. Ardından ekiple birlikte her kategori için olası nedenleri tartışın. Her nedeni yazdıktan sonra "bu neden oluyor" diye sorarak alt kılçıkları ekleyin.

Varsayımsal bir restoranda "siparişlerin geç gelmesi" sorununu düşünün. Makine kategorisinde tek fırın, yöntem kategorisinde sipariş fişlerinin sırasız iletilmesi, insan kategorisinde yoğun saatte eksik personel yazılabilir.

Diyagramdan sonra ne yapılır?

Diyagram olası nedenleri listeler, gerçek nedeni kanıtlamaz. En güçlü görünen birkaç nedeni veriyle sınayın. Ardından 5 Neden tekniği ile derinleştirip kalıcı önlemi belirleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Balık kılçığı diyagramı neden bu adı alır?

Sorun başa, ana kategoriler omurgadan çıkan kılçıklara yazıldığı için ortaya çıkan şekil bir balık iskeletine benzer.

Balık kılçığı diyagramı Excel'de çizilir mi?

Evet, şekil ve çizgi araçlarıyla çizilebilir. Birçok çizim ve beyaz tahta uygulamasında hazır şablonlar da bulunur.

İlgili terimler

Kök Neden Analizi(Root Cause Analysis)Kök neden analizi, bir sorunun yüzeydeki belirtilerini değil, ortadan kaldırıldığında sorunun tekrar etmesini önleyecek temel nedenini bulmayı amaçlayan sistemli problem çözme yöntemidir. 5 Neden ve balık kılçığı diyagramı en bilinen teknikleridir.5 Neden Tekniği(5 Whys)5 Neden tekniği (5 Whys), bir sorunun kök nedenine ulaşmak için art arda yaklaşık beş kez "neden" sorusu sorulan basit bir problem çözme yöntemidir. Toyota üretim sisteminde geliştirilmiş ve yalın yönetim ile yaygınlaşmıştır.Toplam Kalite Yönetimi(Total Quality Management)Toplam kalite yönetimi (TKY), kaliteyi yalnız kontrol biriminin işi olarak değil, tüm çalışanların ve tüm süreçlerin ortak sorumluluğu olarak gören; müşteri odaklılık ve sürekli iyileştirmeye dayanan yönetim anlayışıdır.Kalite Yönetimi(Quality Management)Kalite yönetimi, bir işletmenin ürün ve hizmetlerinin müşteri beklentilerini ve yasal şartları tutarlı biçimde karşılaması için kalite planlama, kalite güvence, kalite kontrol ve kalite iyileştirme faaliyetlerini yürüttüğü yönetim alanıdır.Stratejik Ortaklık(Strategic Partnership)Stratejik ortaklık, iki ya da daha fazla bağımsız şirketin ortak bir hedef için kaynak, bilgi ya da müşteri ağını paylaştığı uzun vadeli işbirliğidir. Ortak girişim kurmaktan dağıtım anlaşmasına kadar farklı biçimlerde yapılabilir.Bayi Ağı(Dealer Network)Bayi ağı, bir üreticinin ya da markanın ürünlerini kendi adına ve hesabına satan bağımsız işletmelerden oluşan dağıtım yapısıdır. Şirketin kendi mağazasını açmadan farklı şehir ve bölgelerde satış yapmasını sağlar.