İçeriğe geç
parazade
Vergi & Muhasebe

Aralıklı Envanter Yöntemi Nedir?

İngilizce: Periodic Inventory System

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Aralıklı Envanter Yöntemi Nedir? Kısaca

Aralıklı envanter yöntemi, satılan malın maliyetinin her satışta değil, dönem sonunda yapılan fiziki sayımla hesaplandığı stok kayıt yöntemidir. Dönem içinde alışlar ayrı izlenir, stok hesabı yıl sonunda güncellenir.

Aralıklı Envanter Yöntemi nedir?
İçindekiler
  1. Aralıklı envanter yöntemi nedir?
  2. Satılan malın maliyeti nasıl hesaplanır?
  3. Örnek
  4. Ne zaman tercih edilir?

Aralıklı envanter yöntemi nedir?

Aralıklı envanter yöntemi, stokların dönem içinde her satışta takip edilmediği bir kayıt yöntemidir. Satış yapıldığında yalnız gelir kaydedilir, maliyet kaydı yapılmaz. Satılan malın maliyeti dönem sonunda sayım yapılarak tek seferde bulunur.

Satılan malın maliyeti nasıl hesaplanır?

Hesap tek bir formüle dayanır. Dönem başı stok ile dönem içi alışlar toplanır, dönem sonunda sayımla belirlenen stok bu toplamdan çıkarılır. Kalan tutar o dönemde satılan malın maliyetidir.

Satılan malın maliyeti = Dönem başı stok + Dönem içi alışlar - Dönem sonu stok

Örnek

Bir nalbur yıla 150.000 TL'lik stokla başlıyor. Yıl içinde 900.000 TL'lik mal alıyor. Yıl sonu sayımında rafta 200.000 TL'lik mal kalıyor. Bu durumda satılan malın maliyeti 850.000 TL olur.

Yöntemin zayıf noktası burada görünür. Sayımda eksik çıkan malın satılmış mı, kaybolmuş mu yoksa çalınmış mı olduğu ayırt edilemez. Hepsi satılan malın maliyetine karışır.

Ne zaman tercih edilir?

Çok sayıda düşük tutarlı ürün satan ve stok programı kullanmayan küçük işletmeler bu yöntemi tercih edebilir. Kayıt yükü azdır. Buna karşılık dönem içinde stok ve brüt kâr bilgisi anlık olarak görülemez, bu da sipariş ve fiyat kararlarını zorlaştırır.

Barkodlu satış sistemine geçtiğinizde sürekli envanter yöntemi genellikle daha iyi kontrol sağlar. Hangi yöntemle devam edeceğinize karar vermeden önce yıl içinde en az bir ara sayım yapmayı deneyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Aralıklı envanter yönteminde sayım zorunlu mu?

Evet. Satılan malın maliyeti ancak dönem sonu stok sayımla belirlendikten sonra hesaplanabilir. Sayım yapılmadan maliyet bulunamaz.

Bu yöntemde fire ve kayıp nasıl görülür?

Ayrıca görülemez. Eksik çıkan mallar satılan malın maliyetine dahil olur; bu yüzden kayıpları izlemek isteyen işletmeler sürekli yöntemi tercih eder.

İlgili terimler

Sürekli Envanter Yöntemi(Perpetual Inventory System)Sürekli envanter yöntemi, her alış ve satışta stok hesabının ve satılan malın maliyetinin anında güncellendiği stok kayıt yöntemidir. İşletme herhangi bir anda eldeki stok miktarını ve değerini kayıtlardan görebilir.Satılan Malın Maliyeti(Cost of Goods Sold)Satılan malın maliyeti (SMM), bir dönemde satılan ürünlerin işletmeye olan maliyetidir; ticari işletmelerde dönem başı stok ile dönem içi alışların toplamından dönem sonu stokun çıkarılmasıyla bulunur ve brüt kârın hesaplanmasında kullanılır.Dönem Sonu Envanteri(Year-End Inventory)Dönem sonu envanteri, hesap döneminin sonunda işletmenin tüm varlık ve borçlarının sayılıp ölçülerek miktar ve değer olarak listelenmesidir. Sonuçlar envanter defterine yazılır ve bilançonun dayanağını oluşturur.Sayım(Stock Count)Sayım, muhasebede işletmedeki para, mal ve demirbaş gibi varlıkların fiilen sayılarak miktarlarının tespit edilmesidir. Sonuç kayıtlarla karşılaştırılır ve fark varsa sayım fazlası ya da noksanı olarak kaydedilir.Stok(Inventory)Stok, bir işletmenin satmak, üretimde kullanmak ya da hizmet sunarken tüketmek amacıyla elinde tuttuğu ham madde, yarı mamul, mamul ve ticari mallardır; bilançoda dönen varlıklar arasında gösterilir.ÖTV Muafiyeti(Special Consumption Tax Exemption)ÖTV muafiyeti, belirli kişilerin ya da işlemlerin özel tüketim vergisi ödemekten kanunla kurtarılmasıdır. Engelli bireylerin taşıt alımı, ihracat ve diplomatik temsilciliklere yapılan teslimler en bilinen örneklerdir.