İçeriğe geç
parazade

Açığa Satış ve Kredili İşlem Yasağı Nedir?

İngilizce: Short Selling and Margin Ban

Yayın: · Son güncelleme:

Açığa Satış ve Kredili İşlem Yasağı Nedir? Kısaca

Açığa satış ve kredili işlem yasağı, bir payda ya da tüm piyasada ödünç alınan paylarla satış yapılmasını ve aracı kurum kredisiyle alım yapılmasını geçici olarak durduran bir piyasa tedbiridir.

Açığa Satış ve Kredili İşlem Yasağı nedir?
İçindekiler
  1. Açığa satış ve kredili işlem yasağı nedir?
  2. Hangi durumlarda uygulanır?
  3. Yatırımcı için ne anlama gelir?

Açığa satış ve kredili işlem yasağı, belirli bir payda (bazen tüm piyasada) elinde olmayan payı satmayı ve aracı kurumdan kredi kullanarak pay almayı geçici olarak yasaklayan bir tedbirdir. Amaç, aşırı fiyat oynaklığını ve kaldıraçla büyüyen spekülatif hareketleri sınırlamaktır.

Açığa satış ve kredili işlem yasağı nedir?

Normalde yatırımcı, aracı kurumuyla yaptığı sözleşme çerçevesinde açığa satış yapabilir ya da kredili işlem ile özkaynağından fazlasını alabilir. Yasak devreye girdiğinde ilgili payda bu iki yol kapanır; yalnızca nakit karşılığı alım ve elde bulunan payın satışı yapılabilir.

Hangi durumlarda uygulanır?

  • Pay bazında tedbir: Borsa İstanbul, olağandışı fiyat ve hacim hareketi görülen paylarda volatilite bazlı tedbir sistemi kapsamında bu yasağı ilk kademe olarak uygulayabilir. Koşullar sürerse brüt takas, tek fiyat gibi daha sıkı tedbirler gelebilir.
  • Piyasa geneli: SPK, olağanüstü dönemlerde piyasa genelinde açığa satışı kısıtlayabilir.

Tedbirin hangi payda, hangi tarihler arasında geçerli olduğu KAP'ta duyurulur. Güncel tedbir listesini resmî kaynaktan kontrol et.

Yatırımcı için ne anlama gelir?

Kredili pozisyonun varsa yeni kredili alım yapamazsın; mevcut pozisyonların için aracı kurumunun uygulamasını öğrenmen gerekir. Tedbir, payda risk algısının yükseldiğine işaret edebilir ama tek başına al ya da sat sinyali değildir. Kaldıraçlı işlemler zararı da büyüttüğü için, tedbir olmasa bile bu yöntemlerin riskini iyi tartmalısın.

Sıkça Sorulan Sorular

Açığa satış yasağı olan payı satabilir miyim?

Evet, hesabında bulunan payları satabilirsin. Yasaklanan, elinde olmayan payı ödünç alarak satmak ve kredi kullanarak yeni alım yapmaktır.

Tedbirin süresini nereden öğrenirim?

Borsa İstanbul, tedbire konu payı ve başlangıç-bitiş tarihlerini KAP üzerinden duyurur. Aracı kurumunun işlem ekranı da genellikle tedbir bilgisini gösterir.

İlgili terimler

Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi(Volatility-Based Measure System)Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS), Borsa İstanbul'un olağan dışı fiyat ve hacim hareketi gösteren paylara, önceden belirlenmiş ölçütlere göre otomatik ve kademeli işlem tedbirleri uyguladığı sistemdir.Brüt Takas(Gross Settlement)Brüt takas, bir payda yapılan alım ve satım işlemlerinin birbirinden mahsup edilmeden ayrı ayrı takasa konu edildiği uygulamadır; aynı gün içinde al-sat yapmayı fiilen zorlaştıran bir tedbirdir.Açığa Satış(Short Selling)Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı payları ödünç alarak satması ve daha sonra daha düşük fiyattan geri alıp iade etmeyi hedeflemesidir. Fiyat düşüşünden kazanç amaçlar ama kayıp riski teorik olarak sınırsızdır.Kredili İşlem(Margin Trading)Kredili işlem, yatırımcının aracı kurumdan kredi kullanarak kendi parasından daha büyük tutarda menkul kıymet almasıdır. Alınan paylar teminat olarak tutulur; kazanç da kayıp da büyür.İşlem Yasağı(Trading Ban)İşlem yasağı, Sermaye Piyasası Kurulu'nun piyasa dolandırıcılığı veya bilgi suistimali şüphesi bulunan kişilerin borsada belirli bir süre işlem yapmasını geçici olarak yasakladığı tedbirdir. Amaç, piyasa bütünlüğünü korumaktır.Halka Arz Getirisi(IPO Return)Halka arz getirisi, halka arzda belirlenen fiyattan alınan payların, borsada işlem görmeye başladıktan sonraki fiyatına göre sağladığı yüzde kazanç ya da kayıptır; genellikle ilk işlem günü ve belirli dönemler için hesaplanır.