Brüt Takas Nedir?
İngilizce: Gross Settlement
Yayın: · Son güncelleme:
Brüt Takas Nedir? Kısaca
Brüt takas, bir payda yapılan alım ve satım işlemlerinin birbirinden mahsup edilmeden ayrı ayrı takasa konu edildiği uygulamadır; aynı gün içinde al-sat yapmayı fiilen zorlaştıran bir tedbirdir.
Brüt takas, borsada bir pay için gün içinde yapılan alım ve satımların netleştirilmeden, her birinin ayrı ayrı takas edilmesidir. Borsa İstanbul'da genellikle aşırı fiyat hareketi gösteren paylara tedbir olarak uygulanır.
Brüt takas nedir?
Normalde takas sürecinde aynı gün içinde aynı paydan alıp sattığın işlemler birbirinden düşülür ve yalnızca net fark takasa gönderilir. Bu sayede payı sabah alıp öğleden sonra satabilirsin. Brüt takasta ise netleştirme yapılmaz:
- Satış yapmak için satılacak payın hesabında hazır olması gerekir.
- Alım yapmak için ödemenin tamamını karşılayacak nakdin bulunması gerekir.
Bu nedenle aynı gün aldığın payı satamaz hâle gelirsin; gün içi işlem (day trade) fiilen mümkün olmaz.
Brüt takas ne demek, neden uygulanır?
Brüt takas, spekülatif ve kısa vadeli işlemleri azaltmak için kullanılır. Volatilite bazlı tedbir sistemi kapsamında ya da pazar değişikliği gibi başka nedenlerle uygulanabilir. Uygulamanın başlangıç ve bitiş tarihleri KAP'ta duyurulur.
Örnek
Varsayımsal olarak brüt takas tedbirindeki bir paydan sabah 100 lot aldın. Takas tamamlanıp paylar hesabına geçmeden, aynı gün bu payları satma emri verirsen sistem emri kabul etmez. Satış için takas sürecinin tamamlanmasını beklemen gerekir.
Nelere dikkat etmeli?
Brüt takastaki bir payda fiyat aleyhine hareket ettiğinde hemen çıkamayabilirsin; bu da zarar riskini artırır. Ayrıca kredili işlem ve açığa satış genellikle bu paylarda yasaktır. Tedbirli payda işlem yapmadan önce kuralları dikkatle oku.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt takastaki hisse aynı gün satılabilir mi?
Hesabında daha önceden bulunan payları satabilirsin. Ancak aynı gün aldığın ve takası tamamlanmamış payları satamazsın; netleştirme yapılmaz.
Brüt takas tedbiri ne kadar sürer?
Süre, tedbirin nedenine göre değişir ve KAP duyurusunda belirtilir. Güncel uygulama ayrıntılarını Borsa İstanbul duyurularından kontrol etmelisin.