İçeriğe geç
parazade
Borsa

Açığa Satış Nedir?

İngilizce: Short Selling

Yayın: · Son güncelleme:

Açığa Satış Nedir? Kısaca

Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı payları ödünç alarak satması ve daha sonra daha düşük fiyattan geri alıp iade etmeyi hedeflemesidir. Fiyat düşüşünden kazanç amaçlar ama kayıp riski teorik olarak sınırsızdır.

Açığa Satış nedir?
İçindekiler
  1. Açığa satış nasıl işler?
  2. Örnek
  3. Açığa satışın riskleri

Açığa satış, sahip olmadığın bir menkul kıymeti ödünç alıp satma işlemidir. İngilizcede short selling denir. Beklenti, fiyatın düşmesi ve payların daha ucuza geri alınarak ödünç verene iade edilmesidir. Aradaki fark, masraflar düşüldükten sonra kâr ya da zarar olarak kalır.

Açığa satış nasıl işler?

  1. Aracı kurum aracılığıyla paylar ödünç alınır ve satılır.
  2. Sonra aynı miktarda pay piyasadan geri alınır.
  3. Paylar ödünç verene iade edilir; ödünç ücreti, faiz ve komisyonlar ödenir.

Türkiye'de açığa satış Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine ve Borsa İstanbul kurallarına tabidir. Genellikle kredili işlem hesabı ve teminat gerektirir. Düzenleyiciler, piyasa koşullarına göre açığa satışa geçici kısıtlamalar ya da yasaklar getirebilir; güncel kuralları resmî kaynaklardan kontrol etmelisin.

Örnek

Varsayımsal olarak bir hisseyi 100 TL'den 10 lot açığa sattın. Fiyat 80 TL'ye düşer ve geri alırsan, masraflar hariç 200 TL kazanırsın. Ancak fiyat 150 TL'ye çıkarsa ve geri almak zorunda kalırsan, masraflar hariç 500 TL zarar edersin.

Açığa satışın riskleri

  • Sınırsız kayıp: Bir hisse en fazla sıfıra düşebilir ama yükselişin teorik sınırı yoktur. Bu yüzden zarar yatırdığın tutarı aşabilir.
  • Teminat çağrısı: Fiyat yükseldikçe teminat yetersiz kalabilir ve teminat tamamlama çağrısı gelebilir; tamamlanmazsa pozisyon zararına kapatılabilir.
  • Ani yükselişler: Açığa satanların aynı anda pozisyon kapatmaya çalışması fiyatı sert yükseltebilir.
  • Ek maliyetler: Ödünç ücreti ve faiz, pozisyon uzadıkça birikir.

Açığa satış deneyimli yatırımcılara yönelik, yüksek riskli bir yöntemdir.

Sıkça Sorulan Sorular

Açığa satışta ne kadar zarar edilebilir?

Teorik olarak sınırsız. Hisse fiyatı yükselmeye devam ettikçe geri alım maliyeti artar ve zarar başlangıçtaki teminatı aşabilir.

Herkes açığa satış yapabilir mi?

Açığa satış genellikle aracı kurumla ayrı bir sözleşme, uygunluk değerlendirmesi ve teminat gerektirir. Ayrıca düzenleyiciler dönemsel kısıtlamalar uygulayabilir.

İlgili terimler

Kredili İşlem(Margin Trading)Kredili işlem, yatırımcının aracı kurumdan kredi kullanarak kendi parasından daha büyük tutarda menkul kıymet almasıdır. Alınan paylar teminat olarak tutulur; kazanç da kayıp da büyür.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.Kaldıraç(Leverage)Kaldıraç, yatırımcının borç ya da türev ürünler aracılığıyla kendi sermayesinden daha büyük bir pozisyon açabilmesidir. Kazançları büyütebildiği gibi kayıpları da aynı oranda büyütür.Ayı Piyasası(Bear Market)Ayı piyasası, fiyatların uzun bir süre boyunca genel olarak düştüğü ve yatırımcı karamsarlığının hâkim olduğu piyasa dönemidir. Adı, ayının pençesini yukarıdan aşağı indirmesinden gelir.Aracı Kurum(Brokerage Firm)Aracı kurum, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alarak yatırımcıların hisse, tahvil, fon ve türev ürün alım satım emirlerini borsaya ileten ve yatırım hizmetleri sunan şirkettir.Sermaye Piyasası Kurulu(Capital Markets Board)Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye'de sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve adil biçimde işlemesini sağlamak ve yatırımcıların haklarını korumak amacıyla düzenleme ve denetim yapan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu kurumudur.