Ders 8: EĞER ile İlk Koşul

EĞER üç parçadan oluşur

Excel EĞER formülü bir koşulu sınar, koşul doğruysa bir değer, yanlışsa başka bir değer döndürür. Söz dizimi EĞER(mantıksal_sınama; eğer_doğruysa_değer; [eğer_yanlışsa_değer]) biçimindedir. Günlük dille okunuşu şudur: "Bu doğruysa şunu yaz, değilse bunu yaz."

Puanı B2'de olan bir öğrenci için =EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı") yazarsınız. B2'de 72 varsa sonuç "Geçti", 45 varsa "Kaldı" olur. Formülü aşağı kopyaladığınızda her öğrenci kendi puanıyla değerlendirilir.

Karşılaştırma operatörleri

Koşul kısmında altı operatör kullanılır: eşittir (=), eşit değildir (<>), büyüktür (>), küçüktür (<), büyük eşittir (>=) ve küçük eşittir (<=). İki karakterli operatörlerde sıra önemlidir; => yazarsanız Excel formülü kabul etmez.

Sınır değeri dikkatle seçin. "50 ve üstü geçer" kuralında >= gerekir. > yazarsanız tam 50 alan öğrenci kalır, üstelik bu hata tabloya bakınca hemen fark edilmez.

Metin döndürmek ve metin sınamak

Metin döndürmek için metni çift tırnak içine yazarsınız. Tırnak unutulursa Excel "Geçti" kelimesini bir ad sanar ve #AD? hatası verir. Sayılar ise tırnaksız yazılır; "0" yazmak sayıyı metne çevirir ve sonraki toplamlar onu yok sayar.

Koşulun kendisi de metin olabilir. C2'de sipariş durumu varsa =EĞER(C2="Teslim edildi";"Kapat";"Takip et") yazabilirsiniz. Excel bu karşılaştırmada büyük ve küçük harf ayırmaz, ama fazladan bir boşluk eşleşmeyi bozar.

Koşula göre hesap yapmak

EĞER'in döndürdüğü değer bir hesap da olabilir. Bir e-ticaret sitesinde 500 TL ve üstü siparişte kargo ücretsiz, altında 49,90 TL olsun: =EĞER(B2>=500;0;49,9). 420 TL'lik bir sipariş için sonuç 49,90 TL çıkar.

Satış primi de aynı mantıkla kurulur. Hedefini tutturan temsilci satışının %5'ini alıyorsa =EĞER(C2>=B2;C2*0,05;0) yazılır. Koşul doğruysa çarpma yapılır, değilse 0 döner. Prim oranını ayrı bir hücreye koyup mutlak başvuruyla çağırırsanız oran değiştiğinde formüllere dokunmanız gerekmez.

Yanlış durumu boş bırakmak

Üçüncü değişkeni yazmazsanız koşul yanlış olduğunda Excel YANLIŞ değerini gösterir. Hücrenin boş görünmesini istiyorsanız iki tırnak yazın: =EĞER(B2>=50;"Geçti";""). Bu sonuç boş görünür ama metin sayılır; ORTALAMA ve TOPLA onu yok sayar.

İkiden fazla sonuç gerektiğinde

Tek EĞER yalnız iki sonuç üretir. "Pekiyi, iyi, orta, geçmez" gibi dört kademeli bir not tablosu için EĞER'leri iç içe yazmak ya da ÇOKEĞER kullanmak gerekir. Bu konu orta ve ileri seviye derslerde işlenir; önce tek koşulu sağlam kurmak sonraki adımı kolaylaştırır.

Formülü adım adım kurmak

Bir EĞER formülünü yazmadan önce kuralı düz bir cümleyle ifade etmek işi kolaylaştırır. "Stok 10'un altına düşerse 'Sipariş ver', değilse 'Yeterli' yaz" cümlesinde koşul, doğru ve yanlış değerler zaten hazırdır. Stok B2'deyse formül =EĞER(B2<10;"Sipariş ver";"Yeterli") olur.

Formülü yazarken Excel, açılan parantezden sonra bağımsız değişkenlerin adını küçük bir ipucu kutusunda gösterir. Hangi değişkende olduğunuz kalın yazılır. Noktalı virgülü koyduğunuzda vurgu bir sonraki değişkene geçer; böylece koşulun ve sonuçların yerini karıştırmazsınız.

Sonucu kontrol etmek

Kopyalamadan sonra en az bir doğru, bir yanlış ve bir sınır değeri elle kontrol edin. Stok örneğinde 4, 25 ve tam 10 değerleri iyi bir deneme setidir. 10 adet stokta "Yeterli" yazması gerekir, çünkü koşul "10'un altı" demektir.

Beklenmedik bir sonuç görürseniz hücreye çift tıklayıp formülün hangi hücreye baktığını renkli çerçeveden izleyin. Çoğu zaman sorun ya yanlış sütuna başvurmak ya da sayının metin olarak saklanmasıdır. Metin olarak saklanmış "8" değeri, 10 ile karşılaştırıldığında sayı gibi davranmaz ve sonucu bozar.

EĞER sonucunu başka hesaplarda kullanmak

EĞER'in döndürdüğü sayı, sıradan bir sayı gibi başka formüllere girer. Kargo örneğinde C sütunu her siparişin kargo ücretini veriyorsa, =TOPLA(C2:C50) ay boyunca müşterilerden alınan toplam kargo bedelini hesaplar. Prim sütununun toplamı da şirketin o ay ödeyeceği toplam primi gösterir.

Metin döndüren EĞER sonuçları ise sayılarak özetlenir. "Geçti" yazan hücrelerin sayısını bulmak için EĞERSAY kullanılır; bu fonksiyon orta seviyenin ilk dersinde işlenir. Şimdilik sonuç sütununu seçip durum çubuğundaki sayıma bakarak kaç satırın dolu olduğunu görebilirsiniz.

Sıradaki adım

Alıştırmada altı satış temsilcisinin primini hesaplayacaksınız. Hedefini tutturan temsilci satışının %5'ini alacak, tutturamayan 0 alacak. Sınır durumuna, yani satışın hedefe tam eşit olduğu satıra özellikle bakın.

=EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı")

=IF(B2>=50,"Geçti","Kaldı")

=EĞER(B2>=500;0;49,9)

=IF(B2>=500,0,49.9)

=EĞER(C2>=B2;"Hedef tuttu";"Hedefin altında")

=IF(C2>=B2,"Hedef tuttu","Hedefin altında")