Zorunlu Satış Nedir?
İngilizce: Forced Liquidation
Yayın: · Son güncelleme:
Zorunlu Satış Nedir? Kısaca
Zorunlu satış, kredili ya da kaldıraçlı bir hesapta teminat gerekli seviyenin altına düştüğünde ve tamamlanmadığında, aracı kurumun yatırımcının pozisyonunu kendi kararıyla kapatmasıdır.
Zorunlu satış, aracı kurumun teminat yetersizliği nedeniyle yatırımcının varlıklarını onun talimatı olmadan satması ya da pozisyonunu kapatmasıdır. Kredili işlem, açığa satış ve vadeli işlem gibi kaldıraçlı işlemlerde karşına çıkar. Günlük dilde "zorla kapatma" ya da "margin call sonrası satış" olarak da anılır.
Zorunlu satış nedir?
Kredili işlem'de aracı kurum sana kredi verir ve hesabındaki varlıkları teminat olarak tutar. Fiyatlar düştükçe özkaynak oranın azalır. Bu oran sürdürme seviyesinin altına inince teminat tamamlama çağrısı yapılır. Belirlenen sürede para yatırmaz ya da pozisyonu küçültmezsen kurum, alacağını korumak için varlıklarını satabilir.
Zorunlu satışın ne zaman ve nasıl yapılacağı SPK düzenlemeleri ve aracı kurumla imzaladığın kredi sözleşmesiyle belirlenir. Sözleşmeni dikkatle okumalısın.
Neden risklidir?
- Satış, genellikle fiyatın düştüğü ve en kötü anlarda yapılır; zarar kesinleşir.
- Satılacak varlığı ve fiyatı sen seçemezsin.
- Sert düşüşlerde satış gelirleri krediyi karşılamazsa kuruma borçlu kalabilirsin.
Örnek
Varsayımsal olarak 50.000 TL kendi paran ve 50.000 TL kredi ile 100.000 TL'lik pay aldın. Fiyatlar yüzde 30 düştü, portföyün 70.000 TL'ye indi; kendi payın 20.000 TL'ye geriledi. Teminat çağrısını karşılayamazsan kurum paylarının bir kısmını satarak krediyi kapatabilir. Fiyatlar sonra toparlansa bile satılan paylardan yararlanamazsın.
Nelere dikkat etmeli?
Kaldıraçlı işlemlerde zarar yatırdığın parayı aşabilir. Pozisyon büyüklüğünü sınırlamak, tampon nakit tutmak ve kredili işlem risklerini anlamadan bu yola girmemek önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aracı kurum hisselerimi izinsiz satabilir mi?
Kredili ya da kaldıraçlı hesaplarda teminat yetersiz kalır ve çağrı karşılanmazsa, imzaladığın sözleşme ve mevzuat çerçevesinde kurum pozisyonunu kapatabilir.
Zorunlu satıştan sonra borçlu kalabilir miyim?
Evet. Satış gelirleri kredi ve faiz borcunu karşılamazsa aradaki fark için kuruma borçlu kalabilirsin.