İçeriğe geç
parazade

Yukarı Adım Kuralı Nedir?

İngilizce: Uptick Rule

Yayın: · Son güncelleme:

Yukarı Adım Kuralı Nedir? Kısaca

Yukarı adım kuralı (uptick rule), açığa satış işlemlerinin ancak son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyattan yapılabilmesini şart koşan ve düşen piyasada açığa satışın fiyat baskısını sınırlamayı amaçlayan kuraldır.

Yukarı Adım Kuralı nedir?
İçindekiler
  1. Yukarı adım kuralı nedir?
  2. Borsa İstanbul'da nasıl uygulanır?
  3. ABD'deki örneği
  4. Nelere dikkat etmeli?

Yukarı adım kuralı, açığa satış işlemlerine getirilen bir fiyat kısıtlamasıdır. Amaç, fiyatı düşmekte olan bir payda açığa satışların düşüşü hızlandırmasını önlemektir.

Yukarı adım kuralı nedir?

Kurala göre açığa satış emri, ilgili payda en son gerçekleşen işlem fiyatının üzerindeki bir fiyattan verilmelidir. Basın duyurularında aktarılan SPK düzenlemesine göre, son gerçekleşen fiyat bir önceki fiyattan yüksekse açığa satış son fiyat düzeyinden de yapılabilir. Böylece açığa satıcılar fiyatı aşağı doğru "kovalayamaz"; ancak fiyat yukarı yönlü bir hareket yaptığında satış yapabilir.

Borsa İstanbul'da nasıl uygulanır?

Borsa İstanbul'da yukarı adım kuralı sürekli değil, piyasa koşullarına göre devreye alınan bir tedbir olarak uygulanmıştır. Geçmişte belirli endekslerdeki paylarda tek bir seans ya da belirli bir süre için uygulandığı, endeksteki düşüşün belirli bir eşiği aşması hâlinde devreye girdiği dönemler olmuştur. Kuralın hangi paylarda, hangi koşullarda ve ne süreyle geçerli olduğu Borsa İstanbul ve SPK duyurularıyla belirlenir; güncel durumu KAP'taki Borsa İstanbul duyurularından kontrol et.

ABD'deki örneği

ABD'de 1938'den 2007'ye kadar klasik bir yukarı adım kuralı uygulanmıştı. 2010'da SEC, bir pay gün içinde belirli bir oranda düştüğünde devreye giren "alternatif yukarı adım kuralı"nı getirdi.

Nelere dikkat etmeli?

Açığa satış, teorik olarak sınırsız zarar riski taşıyan, ödünç ve teminat gerektiren riskli bir işlemdir. Kural devredeyken açığa satış emirlerin gerçekleşmeyebilir ya da beklediğinden farklı fiyattan gerçekleşebilir. Açığa satış ve kredili işlem kurallarını aracı kurumundan ve resmî duyurulardan takip etmelisin.

Sıkça Sorulan Sorular

Yukarı adım kuralı her zaman geçerli mi?

Borsa İstanbul'da kural, piyasa koşullarına bağlı olarak belirli dönemlerde ve belirli paylar için devreye alınan bir tedbir olarak uygulanmıştır. Güncel durumu Borsa İstanbul ve SPK duyurularından kontrol etmek gerekir.

Yukarı adım kuralı normal satışları da etkiler mi?

Hayır. Kural yalnız açığa satış işlemlerine uygulanır. Elinde bulunan payları satan yatırımcı bu kısıtlamaya tabi değildir.

İlgili terimler

Açığa Satış(Short Selling)Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı payları ödünç alarak satması ve daha sonra daha düşük fiyattan geri alıp iade etmeyi hedeflemesidir. Fiyat düşüşünden kazanç amaçlar ama kayıp riski teorik olarak sınırsızdır.Açığa Satış ve Kredili İşlem Yasağı(Short Selling and Margin Ban)Açığa satış ve kredili işlem yasağı, bir payda ya da tüm piyasada ödünç alınan paylarla satış yapılmasını ve aracı kurum kredisiyle alım yapılmasını geçici olarak durduran bir piyasa tedbiridir.Kısa Pozisyon(Short Position)Kısa pozisyon (short), bir varlığı fiyatının düşeceği beklentisiyle önce satıp daha sonra daha ucuza geri almayı hedefleyen işlemdir. Fiyat yükselirse zarar oluşur ve bu zarar teorik olarak sınırsızdır.Piyasa Gözetimi(Market Surveillance)Piyasa gözetimi, borsada gerçekleşen emir ve işlemlerin sürekli izlenerek manipülasyon, içeriden bilgi kullanımı ve olağandışı hareketlerin tespit edilmesi sürecidir; amaç adil ve güvenilir bir piyasadır.Borsa İstanbul(Borsa Istanbul)Borsa İstanbul, Türkiye'nin tek borsası olarak hisse senedi, borçlanma aracı, türev ürün ve kıymetli maden işlemlerinin düzenli ve şeffaf biçimde yapıldığı organize piyasaları işleten anonim şirkettir.SEC(Securities and Exchange Commission)SEC (Securities and Exchange Commission), ABD'de sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen federal kurumdur; yatırımcıyı korumak, piyasaların adil işlemesini sağlamak ve sermaye oluşumunu kolaylaştırmakla görevlidir.Kredili İşlem(Margin Trading)Kredili işlem, yatırımcının aracı kurumdan kredi kullanarak kendi parasından daha büyük tutarda menkul kıymet almasıdır. Alınan paylar teminat olarak tutulur; kazanç da kayıp da büyür.