Yukarı Adım Kuralı Nedir?
İngilizce: Uptick Rule
Yayın: · Son güncelleme:
Yukarı Adım Kuralı Nedir? Kısaca
Yukarı adım kuralı (uptick rule), açığa satış işlemlerinin ancak son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyattan yapılabilmesini şart koşan ve düşen piyasada açığa satışın fiyat baskısını sınırlamayı amaçlayan kuraldır.

İçindekiler
Yukarı adım kuralı, açığa satış işlemlerine getirilen bir fiyat kısıtlamasıdır. Amaç, fiyatı düşmekte olan bir payda açığa satışların düşüşü hızlandırmasını önlemektir.
Yukarı adım kuralı nedir?
Kurala göre açığa satış emri, ilgili payda en son gerçekleşen işlem fiyatının üzerindeki bir fiyattan verilmelidir. Basın duyurularında aktarılan SPK düzenlemesine göre, son gerçekleşen fiyat bir önceki fiyattan yüksekse açığa satış son fiyat düzeyinden de yapılabilir. Böylece açığa satıcılar fiyatı aşağı doğru "kovalayamaz"; ancak fiyat yukarı yönlü bir hareket yaptığında satış yapabilir.
Borsa İstanbul'da nasıl uygulanır?
Borsa İstanbul'da yukarı adım kuralı sürekli değil, piyasa koşullarına göre devreye alınan bir tedbir olarak uygulanmıştır. Geçmişte belirli endekslerdeki paylarda tek bir seans ya da belirli bir süre için uygulandığı, endeksteki düşüşün belirli bir eşiği aşması hâlinde devreye girdiği dönemler olmuştur. Kuralın hangi paylarda, hangi koşullarda ve ne süreyle geçerli olduğu Borsa İstanbul ve SPK duyurularıyla belirlenir; güncel durumu KAP'taki Borsa İstanbul duyurularından kontrol et.
ABD'deki örneği
ABD'de 1938'den 2007'ye kadar klasik bir yukarı adım kuralı uygulanmıştı. 2010'da SEC, bir pay gün içinde belirli bir oranda düştüğünde devreye giren "alternatif yukarı adım kuralı"nı getirdi.
Nelere dikkat etmeli?
Açığa satış, teorik olarak sınırsız zarar riski taşıyan, ödünç ve teminat gerektiren riskli bir işlemdir. Kural devredeyken açığa satış emirlerin gerçekleşmeyebilir ya da beklediğinden farklı fiyattan gerçekleşebilir. Açığa satış ve kredili işlem kurallarını aracı kurumundan ve resmî duyurulardan takip etmelisin.
Sıkça Sorulan Sorular
Yukarı adım kuralı her zaman geçerli mi?
Borsa İstanbul'da kural, piyasa koşullarına bağlı olarak belirli dönemlerde ve belirli paylar için devreye alınan bir tedbir olarak uygulanmıştır. Güncel durumu Borsa İstanbul ve SPK duyurularından kontrol etmek gerekir.
Yukarı adım kuralı normal satışları da etkiler mi?
Hayır. Kural yalnız açığa satış işlemlerine uygulanır. Elinde bulunan payları satan yatırımcı bu kısıtlamaya tabi değildir.