İçeriğe geç
parazade

Yan Haklar Nedir?

İngilizce: Fringe Benefits

Yayın: · Son güncelleme:

Yan Haklar Nedir? Kısaca

Yan haklar, işverenin çalışana maaşın dışında sağladığı yemek, ulaşım, özel sağlık sigortası, bireysel emeklilik katkısı, ek izin gibi parasal ya da parasal olmayan olanaklardır. Toplam ücret paketinin önemli bir parçasıdır.

Yan Haklar nedir?
İçindekiler
  1. Yan haklar nedir?
  2. En yaygın yan haklar hangileri?
  3. İş teklifinde yan haklar nasıl karşılaştırılır?

Yan haklar nedir?

Yan haklar, çalışana aylık ücretin dışında verilen olanakların genel adıdır. Bir kısmı doğrudan para gibi kullanılır, örneğin yemek kartı ya da yol ödeneği. Bir kısmı ise hizmet olarak sunulur: özel sağlık sigortası, servis, esnek çalışma ya da eğitim bütçesi gibi.

Bazı haklar kanundan doğar, bazıları tamamen işverenin tercihidir. Yıllık izin ve fazla mesai ücreti yasal haklardır; özel sağlık sigortası ya da doğum günü izni ise şirket politikasına bağlıdır.

En yaygın yan haklar hangileri?

Türkiye'de iş ilanlarında en sık görülen yan haklar şunlardır:

  • Yemek kartı ya da işyerinde yemek
  • Servis veya ulaşım desteği
  • Özel sağlık ya da tamamlayıcı sağlık sigortası
  • Bireysel emeklilik sistemine işveren katkısı
  • İkramiye, prim ve performans ödülleri
  • Uzaktan ya da hibrit çalışma imkânı

İş teklifinde yan haklar nasıl karşılaştırılır?

İki teklifi kıyaslarken yalnız net maaşa bakmak yanıltıcı olabilir. Örneğin varsayımsal olarak A şirketi aylık 40.000 TL net maaş ve hiçbir yan hak sunuyor olsun. B şirketi 37.000 TL net maaşın yanında yemek kartı, servis ve özel sağlık sigortası veriyorsa, bu kalemlerin size aylık maliyeti hesaplandığında B daha avantajlı çıkabilir.

Yan hakların yazılı olup olmadığını da kontrol edin. Teklif mektubunda ya da iş sözleşmesinde yer almayan bir olanak, ileride kolayca kaldırılabilir. Vergi ve SGK primi açısından her yan hakkın durumu farklıdır; bu yüzden bordroda nasıl gösterildiğini insan kaynaklarına sormak işe yarar.

Sıkça Sorulan Sorular

Yan haklar maaştan sayılır mı?

Bazı yan haklar bordroda ücretin parçası olarak görünür ve vergiye ya da SGK primine tabi olabilir. Bazıları ise belirli sınırlar içinde istisnadır. Durumu her kalem için ayrı değerlendirmek gerekir.

İşveren verdiği yan hakları geri alabilir mi?

Sözleşmede yazılı ya da uzun süre düzenli verilerek işyeri uygulamasına dönüşmüş haklar, işçinin onayı olmadan tek taraflı olarak kaldırılamayabilir. Somut durumda bir iş hukuku uzmanına danışmak en sağlıklı yoldur.

İlgili terimler

Yemek Kartı(Meal Card)Yemek kartı, işverenin çalışanın öğle yemeği ihtiyacı için her ay belirli bir tutar yüklediği, anlaşmalı restoran ve marketlerde kullanılan ön ödemeli karttır. Belirli bir günlük tutara kadar vergi ve prim avantajı sağlar.Ücret Yönetimi(Compensation Management)Ücret yönetimi, bir şirketin maaş, prim, ikramiye ve yan hakları adil, rekabetçi ve bütçeye uygun biçimde planlayıp uyguladığı insan kaynakları sürecidir. İç dengeyi ve piyasa ile rekabeti birlikte gözetir.Teklif Mektubu(Offer Letter)Teklif mektubu, işverenin seçtiği adaya pozisyonu, ücreti, yan hakları ve başlama tarihini yazılı olarak bildirdiği belgedir. Aday kabul ettikten sonra genellikle ayrıntılı iş sözleşmesi imzalanır.Maaş Pazarlığı(Salary Negotiation)Maaş pazarlığı, iş teklifi aşamasında ya da mevcut işte ücret ve yan hakların aday ile işveren arasında karşılıklı görüşülerek belirlenmesidir. Hazırlıklı yapıldığında iki taraf için de kabul edilebilir bir sonuca ulaştırır.Fazla Mesai(Overtime)Fazla mesai, İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Her fazla çalışma saati için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir, yıllık toplam 270 saati geçemez ve işçinin onayı gerekir.Tamamlayıcı Sağlık Sigortası(Supplementary Health Insurance)Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS), SGK kapsamındaki kişilerin, SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde ödemesi gereken fark ücretlerini poliçe kapsamı ve limitleri dahilinde karşılayan özel sağlık sigortasıdır.İşveren(Employer)İşveren, bir iş sözleşmesine dayanarak işçi çalıştıran gerçek ya da tüzel kişi veya tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlardır. İşçiye ücret ödemek, sigortasını yapmak ve güvenli çalışma ortamı sağlamakla yükümlüdür.SGK(Social Security Institution)SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu), Türkiye'de emeklilik, genel sağlık sigortası, iş kazası, hastalık ve analık gibi sosyal sigorta haklarını yöneten kamu kurumudur. SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın birleşmesiyle kurulmuştur.