Varlığa Dayalı Menkul Kıymet Nedir?
İngilizce: Asset-Backed Security
Yayın: · Son güncelleme:
Varlığa Dayalı Menkul Kıymet Nedir? Kısaca
Varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK), kredi kartı, taşıt kredisi veya ticari alacak gibi varlıkların bir havuzda toplanıp bu havuzun nakit akışına dayalı olarak ihraç edilen menkul kıymettir.
Varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK), İngilizcede "asset-backed security" (ABS) olarak bilinir. Bir kurumun gelecekte tahsil edeceği alacaklar bir havuzda toplanır ve bu alacaklardan gelecek ödemelere dayanarak menkul kıymet ihraç edilir. Böylece kurum, alacaklarını vadesini beklemeden nakde çevirir.
Varlığa dayalı menkul kıymet nedir?
VDMK'ya dayanak olabilecek varlıklara örnekler:
- Tüketici ve taşıt kredileri
- Kredi kartı alacakları
- Finansal kiralama (leasing) alacakları
- Şirketlerin ticari alacakları
Konut kredilerine dayalı olanlara ise ayrıca ipoteğe dayalı menkul kıymet denir.
Nasıl çalışır?
- Kaynak kuruluş (örneğin bir banka veya finansman şirketi) alacaklarını seçer.
- Alacaklar, ayrı bir yapıya devredilir. Türkiye'de bu yapı genellikle bir varlık finansman fonudur.
- Fon, havuzun nakit akışına dayanan VDMK'ları ihraç eder.
- Borçluların ödemeleri, fon aracılığıyla yatırımcılara aktarılır.
Alacakların ayrı yapıya devredilmesi, kaynak kuruluş zor duruma düşse bile havuzun yatırımcılar için korunmasını amaçlar. Türkiye'de bu ihraçlar SPK'nın Varlığa veya İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği (III-58.1) ile düzenlenir; güncel kuralları spk.gov.tr'den kontrol et.
Riskleri
- Temerrüt riski: Havuzdaki borçlular ödeme yapmazsa getiri azalır.
- Erken ödeme riski: Borçlular kredilerini erken kapatırsa nakit akışı değişir.
- Yapısal karmaşıklık: Dilimli ihraçlarda üst dilimler önce ödenir; alt dilimler daha yüksek risk taşır.
- Likidite: İkincil piyasa sınırlı olabilir.
Yatırım öncesinde havuzun niteliğini, dilim yapısını ve varsa derecelendirme notunu incele.
Sıkça Sorulan Sorular
VDMK ile tahvil arasındaki fark nedir?
Tahvilin geri ödemesi ihraççının genel mali gücüne bağlıdır. VDMK'da ise ödemeler belirli bir alacak havuzunun nakit akışından gelir.
Şirketler neden VDMK ihraç eder?
Gelecekte tahsil edecekleri alacakları bugünden nakde çevirmek ve finansman kaynaklarını çeşitlendirmek için. Bu sayede bilançodaki alacaklar likit hâle gelir.