Spoofing Nedir?

Spoofing, emir defterine sahte bir arz ya da talep görüntüsü vermek için girilen ve işlem gerçekleşmeden iptal edilen emirlerle yapılan manipülasyondur. Amaç, diğer yatırımcıları yanıltıp fiyatı kendi lehine hareket ettirmek ve asıl işlemi daha iyi fiyattan yapmaktır.

Spoofing nedir?

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir kişi bir hisseyi satmak istiyor. Önce mevcut fiyatın biraz altına, gerçekleşmesini istemediği çok büyük alış emirleri girer. Piyasa derinliğinde güçlü bir talep varmış gibi görünür; diğer yatırımcılar fiyatın yükseleceğini düşünüp alıma geçer ve fiyat yükselir. Bu sırada kişi elindeki hisseleri yüksekten satar ve sahte alış emirlerini hemen iptal eder.

Spoofing'in ayırt edici özelliği niyettir. Emir girip iptal etmek tek başına yasak değildir; piyasa koşulları değişince emir iptal etmek olağandır. Sorun, emrin baştan gerçekleşmemek üzere, başkalarını yanıltmak amacıyla verilmesidir.

Spoofing ne demek, hukuki durumu ne?

Spoofing pek çok ülkede yasaktır. ABD'de 2010'daki Dodd-Frank düzenlemesiyle açıkça yasaklanmış ve sonraki yıllarda bu nedenle ağır cezalar verilmiştir. Türkiye'de de gerçek arz ve talebi yansıtmayan emirlerle fiyatı yanıltmak, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında piyasa dolandırıcılığı ya da SPK düzenlemelerinde tanımlanan piyasa bozucu eylemler arasında değerlendirilebilir ve idari para cezası, işlem yasağı ya da cezai yaptırım doğurabilir. Borsa İstanbul'un piyasa gözetim sistemleri bu tür emir örüntülerini izler.

Yatırımcı için anlamı

• Emir defterinde aniden beliren büyük emirler her zaman gerçek talep değildir; kısa sürede kaybolabilir.
• Kararlarını yalnızca kademe görüntüsüne dayandırmak seni manipülasyona açık hâle getirir.
• Sığ hisselerde bu tür yanıltıcı emirlerin etkisi daha büyüktür.

Benzer bir yöntem olan katmanlama da sıklıkla spoofing ile birlikte anılır.