Katmanlama Nedir?

Katmanlama (layering), spoofing'in gelişmiş bir türü olarak kabul edilen piyasa manipülasyonu yöntemidir. Manipülatör tek bir büyük emir yerine, emir defterinin farklı fiyat kademelerine katman katman çok sayıda emir yerleştirir. Böylece piyasada güçlü bir alım ya da satım baskısı varmış gibi görünür.

Katmanlama nedir?

Varsayımsal bir örnek: Bir kişi bir hisseyi ucuza almak istiyor. Önce mevcut fiyatın hemen üzerindeki birkaç kademeye art arda büyük satış emirleri girer. Emir defterine bakan diğer yatırımcılar ciddi bir satış baskısı olduğunu düşünür, ellerindeki hisseleri daha düşük fiyattan satmaya başlar. Fiyat geriledikçe manipülatör asıl hedefi olan alımı ucuz fiyattan yapar, ardından katmanlı satış emirlerini hızla iptal eder. Süreç çoğu zaman tersine çevrilerek tekrarlanabilir.

Spoofing'den farkı

	Spoofing	Katmanlama
Emir yapısı	Genellikle tek ya da birkaç büyük emir	Birçok fiyat kademesine dağılmış emirler
Görünüm	Belirli bir seviyede ani bir duvar	Derinliğe yayılmış sahte baskı
Amaç	Diğerlerini yanıltıp fiyatı hareket ettirmek	Aynı

Pratikte iki terim sık sık birlikte ya da birbirinin yerine kullanılır. Algoritmik işlemlerin yaygınlaşmasıyla bu emirlerin çok kısa sürede girilip iptal edilmesi kolaylaşmıştır.

Hukuki durumu ve yatırımcı için anlamı

Katmanlama, ABD ve Avrupa Birliği başta olmak üzere birçok ülkede yasaktır. Türkiye'de de gerçek arz ve talebi yansıtmayan, fiyatı yanıltmaya yönelik emirler Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında piyasa dolandırıcılığı ya da SPK düzenlemelerindeki piyasa bozucu eylemler arasında değerlendirilebilir; idari ve cezai yaptırımlar söz konusu olabilir. Borsalar ve SPK, emir girip iptal etme örüntülerini gözetim sistemleriyle takip eder.

Bireysel yatırımcı olarak emir defterindeki yoğunlukların her zaman gerçek niyeti yansıtmadığını bilmek önemlidir. Özellikle sığ hisselerde, yalnızca kademe görüntüsüne bakarak panikle alım ya da satım yapmak seni bu tür manipülasyonların hedefi hâline getirebilir.