Serbest Ticaret Anlaşması Nedir?
İngilizce: Free Trade Agreement
Yayın: · Son güncelleme:
Serbest Ticaret Anlaşması Nedir? Kısaca
Serbest ticaret anlaşması (STA), iki ya da daha fazla ülkenin aralarındaki ticarette gümrük vergilerini ve diğer engelleri azaltmak veya kaldırmak için yaptığı anlaşmadır. Taraflar üçüncü ülkelere karşı kendi gümrük tarifelerini korur.
Serbest ticaret anlaşması, kısaca STA, ülkeler arasında mal ve bazen hizmet ticaretini kolaylaştıran uluslararası anlaşmadır. Taraflar birbirlerinden gelen ürünlere uyguladıkları gümrük vergilerini genellikle belirli bir takvim içinde düşürür ya da sıfırlar.
Serbest ticaret anlaşması nedir?
STA'ların temel amacı ticaret engellerini azaltarak karşılıklı ihracatı artırmaktır. Anlaşmalar yalnızca tarifeleri değil, çoğu zaman kotaları, teknik standartları, yatırımları, fikri mülkiyeti ve hizmet ticaretini de kapsayabilir. Yeni nesil STA'lar bu nedenle oldukça kapsamlı metinlerdir.
Nasıl işler?
STA'da her ülke üçüncü ülkelere kendi gümrük tarifesini uygulamaya devam eder. Bu durum bir sorun doğurur: Dış tarifesi düşük ülkeden giren bir ürün, anlaşma ortağına vergisiz geçirilmeye çalışılabilir. Bunu önlemek için menşe kuralları uygulanır. Bir ürünün tercihli vergiden yararlanması için anlaşma ülkesinde üretilmiş ya da yeterli işlem görmüş olması gerekir ve bu durum menşe belgesiyle kanıtlanır.
Varsayımsal bir örnek: A ülkesi ile B ülkesi arasında STA varsa, A'da üretilen bir makine B'ye düşük ya da sıfır gümrük vergisiyle girebilir. Aynı makine anlaşma dışındaki C ülkesinden gelirse B'nin normal tarifesi uygulanır.
Etkileri
- Olumlu: İhracat pazarlarının genişlemesi, tüketiciler için daha geniş ürün seçeneği, girdilerin ucuzlaması.
- Olumsuz: Rekabete hazır olmayan yerli sektörlerin zorlanması, bazı bölgelerde istihdam kaybı.
Türkiye birçok ülkeyle STA imzalamıştır. Güncel anlaşma listesi ve tercihli vergi oranları için Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarını kontrol et. Daha ileri bir entegrasyon biçimi için gümrük birliği maddesine bakabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
STA imzalanan ülkeden ithalat tamamen vergisiz mi olur?
Her zaman değil. Bazı ürünler kapsam dışında bırakılabilir ya da vergiler yıllara yayılarak düşürülebilir. Ayrıca ürünün menşe kurallarını sağlaması ve bunun belgelenmesi gerekir.
Menşe kuralı nedir?
Bir ürünün hangi ülkenin malı sayılacağını belirleyen kurallardır. STA'da tercihli vergiden yararlanmak için ürünün anlaşma ülkesinde üretilmiş ya da yeterli işçilik görmüş olması gerekir.