Gümrük Birliği Nedir?
İngilizce: Customs Union
Yayın: · Son güncelleme:
Gümrük Birliği Nedir? Kısaca
Gümrük birliği, üye ülkelerin kendi aralarındaki ticarette gümrük vergilerini ve kotaları kaldırdığı, üçüncü ülkelerden yapılan ithalata ise ortak bir dış gümrük tarifesi uyguladığı ekonomik entegrasyon biçimidir.
Gümrük birliği, serbest ticaret anlaşmasından bir adım ileri giden bir ekonomik entegrasyon modelidir. Üyeler aralarındaki ticareti serbestleştirmekle kalmaz, dış dünyaya karşı da ortak bir gümrük tarifesi uygular.
Gümrük birliği nedir?
Serbest ticaret anlaşmasında her ülke üçüncü ülkelere kendi tarifesini uygular. Bu yüzden ürünün nereden geldiğini gösteren menşe kuralları gerekir. Gümrük birliğinde ise dış tarife ortak olduğu için, birliğe giren bir ürün içeride serbestçe dolaşabilir.
| Entegrasyon türü | İç ticarette gümrük | Dışa ortak tarife |
|---|---|---|
| Serbest ticaret alanı | Yok | Yok |
| Gümrük birliği | Yok | Var |
Türkiye-AB Gümrük Birliği
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği, Türkiye-AB Ortaklık Konseyi'nin 1/95 sayılı kararıyla 1 Ocak 1996'da yürürlüğe girdi. Kapsamı esas olarak sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleridir; temel tarım ürünleri, hizmetler ve kamu alımları kapsam dışıdır. Türkiye bu çerçevede AB'nin ortak gümrük tarifesine uyum sağlar ve AB'nin teknik mevzuatının önemli bir bölümünü uygular.
Avantajları ve tartışmaları
- Avantajlar: Büyük bir pazara gümrüksüz erişim, rekabet yoluyla verimlilik artışı, yabancı yatırım çekme kolaylığı.
- Tartışmalar: AB'nin üçüncü ülkelerle yaptığı ticaret anlaşmalarında Türkiye'nin karar sürecinde yer almaması, kapsamın dar kalması ve güncellenme ihtiyacı sıkça gündeme gelir.
Gümrük birliği, dış ticaret yapısını doğrudan şekillendirdiği için ihracatçılar ve ithalatçılar açısından temel bir kavramdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Gümrük birliği ile serbest ticaret anlaşması arasındaki fark nedir?
İkisinde de üyeler arası gümrük vergileri kaldırılır. Fark, gümrük birliğinde üyelerin üçüncü ülkelere ortak bir dış tarife uygulaması, serbest ticaret anlaşmasında ise her ülkenin kendi dış tarifesini korumasıdır.
Türkiye-AB Gümrük Birliği tarım ürünlerini kapsıyor mu?
Temel tarım ürünleri kapsam dışındadır. Gümrük Birliği esas olarak sanayi ürünlerini ve işlenmiş tarım ürünlerini kapsar; tarım ürünleri ticareti ayrı tercihli düzenlemelerle yürütülür.