Reel Efektif Döviz Kuru Nedir?
İngilizce: Real Effective Exchange Rate
Yayın: · Son güncelleme:
Reel Efektif Döviz Kuru Nedir? Kısaca
Reel efektif döviz kuru (REDK), bir ülke parasının ticaret ortaklarının paraları karşısındaki değerini, ülkeler arasındaki enflasyon farklarını da hesaba katarak ölçen ticaret ağırlıklı bir endekstir.
Reel efektif döviz kuru, kısaca REDK, bir ülkenin parasının tek bir paraya karşı değil, ticaret yaptığı ülkelerin paralarından oluşan bir sepete karşı, enflasyondan arındırılmış değerini gösterir. Ülkenin dış rekabet gücünün önemli göstergelerinden biridir.
Reel efektif döviz kuru nedir?
Kavram iki adımda anlaşılabilir:
- Efektif: Kur tek bir paraya göre değil, ticaret ortaklarının paralarına, dış ticaretteki ağırlıklarına göre hesaplanır.
- Reel: Nominal kur, yurt içi ve yurt dışı fiyat düzeyleri arasındaki farkla düzeltilir.
Örneğin TL dolar karşısında yüzde 20 değer kaybetse ama Türkiye'deki enflasyon ABD'dekinden yüzde 20 fazla olsa, reel olarak TL'nin değeri neredeyse değişmemiş olur.
Nasıl okunur?
Türkiye'de REDK endeksi TCMB tarafından hesaplanıp yayımlanır. TCMB'nin endeksinde değerin artması TL'nin reel olarak değer kazandığını, azalması reel olarak değer kaybettiğini gösterir. Endeks belirli bir baz yıla göre hesaplanır; bu yüzden tek başına bir değerden çok zaman içindeki değişim önemlidir.
Neden önemli?
REDK'nin yükselmesi yerli malların yurt dışında görece pahalılaştığı, ithal malların ucuzladığı anlamına gelir; bu durum ihracatçıların rekabet gücünü azaltabilir ve cari açığı etkileyebilir. Düşmesi ise ihracatı destekleyebilir ancak ithalat maliyetlerini ve enflasyonu artırabilir. Bu nedenle ekonomistler kurun "aşırı değerli" ya da "ucuz" olup olmadığını tartışırken REDK'ye bakar. Kurların uzun vadede fiyat düzeyleriyle ilişkisine dair yaklaşım için alım gücü paritesi maddesine göz atabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
REDK yükselirse TL değer kazanmış mı olur?
TCMB'nin yayımladığı endekste REDK'nin artması, TL'nin ticaret ortaklarının paraları karşısında enflasyon farkları da dikkate alındığında reel olarak değer kazandığını gösterir.
Nominal kur ile reel efektif kur arasındaki fark nedir?
Nominal kur iki para arasındaki doğrudan değişim oranıdır. Reel efektif kur ise birden fazla ticaret ortağını ve enflasyon farklarını hesaba katan bir endekstir.