İçeriğe geç
parazade
Kripto

Pump and Dump Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Pump and Dump Nedir? Kısaca

Pump and dump (şişir ve boşalt), bir grup kişinin düşük hacimli bir varlığı toplayıp yanıltıcı tanıtımla fiyatını yapay olarak yükseltmesi, ardından elindekileri yeni gelen alıcılara satarak fiyatı çökertmesidir.

Pump and Dump nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl işler?
  2. Uyarı işaretleri
  3. Nasıl korunursun?

Pump and dump, piyasa manipülasyonunun eski ve bilinen bir türüdür. Hisse senetlerinde de görülür, ancak düşük likiditeli kripto tokenlarda özellikle yaygındır. Türkiye'de pay piyasasında bu tür eylemler piyasa bozucu eylem kapsamında suç sayılabilir.

Nasıl işler?

  1. Toplama: Organizatörler düşük hacimli bir tokenı sessizce ucuzdan toplar.
  2. Şişirme (pump): Sosyal medya, mesajlaşma grupları ve sahte haberlerle tokenın "büyük bir fırsat" olduğu yayılır. Yeni alıcılar geldikçe fiyat hızla yükselir.
  3. Boşaltma (dump): Organizatörler ellerindeki tokenları yükselmiş fiyattan satar. Satış baskısıyla fiyat çöker ve geç gelen alıcılar zarar eder.

Tüm süreç bazen birkaç dakika ya da saat içinde tamamlanır.

Uyarı işaretleri

  • Haber ya da gelişme olmadan ani ve sert fiyat artışı
  • "Şimdi al, yarın 10 kat" türünden mesajlar
  • Belirli bir saatte toplu alım çağrısı yapan gruplar
  • Arzın büyük kısmının az sayıda cüzdanda olması
  • Düşük işlem hacmi ve sığ emir defteri

Nasıl korunursun?

  • Sosyal medyadaki ve mesaj gruplarındaki "sinyal" paylaşımlarına güvenme.
  • Ani yükselişlerde FOMO ile alım yapma; önce yükselişin nedenini araştır.
  • Tokenın likiditesini ve cüzdan dağılımını kontrol et.
  • Satıcı bulamayabileceğin, hacmi çok düşük varlıklardan uzak dur.

Pump and dump gruplarına katılmak da risklidir: organizatörler genellikle önce kendileri satar, katılımcıların çoğu zarar eder. Ayrıca bu tür organizasyonlar hukuki sorumluluk doğurabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Pump and dump yasal mı?

Birçok ülkede menkul kıymetlerde piyasa manipülasyonu suçtur. Kripto varlıklara ilişkin kurallar ülkeden ülkeye değişir; güncel durumu yetkili kurumların kaynaklarından kontrol etmek gerekir.

Pump and dump'ı önceden anlamak mümkün mü?

Kesin değil, ancak haber olmadan gelen ani yükselişler, organize alım çağrıları ve düşük likidite önemli uyarı işaretleridir.

İlgili terimler

Rug PullRug pull (halı çekme), bir kripto projesinin geliştiricilerinin yatırımcılardan topladığı parayı ya da likidite havuzundaki varlıkları aniden çekip projeyi terk etmesiyle tokenın değersizleştiği dolandırıcılık türüdür.Balina(Whale)Kripto piyasasında balina (whale), bir kripto paradan çok büyük miktarda tutan ve tek başına yaptığı alım ya da satımla fiyatı belirgin biçimde etkileyebilecek kişi, kurum veya cüzdandır.FOMO(Fear of Missing Out)FOMO (Fear of Missing Out), başkalarının kazandığını düşünüp fırsatı kaçırma korkusuyla, araştırma yapmadan ve plansız biçimde bir varlığa yatırım yapma eğilimidir; kripto piyasasında sık görülen bir davranış hatasıdır.MemecoinMemecoin, değeri çoğunlukla bir internet şakası, maskot ya da topluluk ilgisi üzerine kurulan, belirgin bir teknik kullanım alanı bulunmayan ve fiyatı aşırı oynak olan kripto para ya da tokendır.Piyasa Bozucu Eylem(Market Manipulation)Piyasa bozucu eylem, makul bir ekonomik ya da finansal gerekçeyle açıklanamayan ve borsanın düzenli işleyişini bozabilecek nitelikteki işlem ve davranışlardır; Türkiye'de SPK tarafından idari yaptırıma tabi tutulur.İşlem Hacmi(Trading Volume)İşlem hacmi, bir varlığın belirli bir dönemde alınıp satılan toplam miktarı ya da parasal tutarıdır. Piyasanın o varlığa olan ilgisini ve likiditesini anlamak için kullanılır.Emir Defteri(Order Book)Emir defteri (order book), bir borsada belirli bir varlık için bekleyen tüm alış ve satış limit emirlerinin fiyat seviyelerine ve miktarlarına göre listelendiği, anlık güncellenen kayıttır.