Plasma Ne Demek?
Yayın: · Son güncelleme:
Plasma Ne Demek? Kısaca
Plasma, 2017'de Joseph Poon ve Vitalik Buterin'in önerdiği, Ethereum'a bağlı alt zincirlerle işlemleri ana zincir dışında işleyip yalnız özetlerini ana zincire yazan katman 2 ölçekleme çerçevesidir.
Plasma, Ethereum için önerilmiş bir katman 2 ölçekleme çerçevesidir. İşlemler ana zincire bağlı "alt zincirlerde" (child chain) işlenir; ana zincire yalnızca bu zincirlerin özetleri (genellikle Merkle kökü) düzenli aralıklarla gönderilir.
Plasma ne demek?
Plasma, 2017'de Joseph Poon ve Vitalik Buterin tarafından yayımlanan bir makaleyle tanıtıldı. Fikir, ana zinciri bir tür mahkeme gibi kullanmaktı: Alt zincir normalde kendi başına çalışır; bir sorun olduğunda kullanıcılar ana zincire başvurarak fonlarını geri çekebilir.
Nasıl çalışır?
- Kullanıcı fonlarını ana zincirdeki Plasma sözleşmesine yatırır.
- Alt zincirin işletmecisi işlemleri toplar ve blok özetlerini ana zincire yazar.
- Kullanıcı çıkmak istediğinde "çıkış" talebi açar; belirli bir itiraz süresi boyunca başkaları sahtecilik kanıtı sunabilir. Buna "çıkış oyunu" (exit game) denir.
Neden geri planda kaldı?
Plasma'nın en büyük sorunu veri erişilebilirliğiydi. İşletmeci işlem verilerini saklarsa kullanıcılar kendi bakiyelerini kanıtlayamayabilir ve herkesin aynı anda çıkmaya çalıştığı "toplu çıkış" senaryosu ana zinciri tıkayabilir. Ayrıca genel amaçlı akıllı sözleşmeleri desteklemek zordu. Bu nedenle Ethereum ekosistemi büyük ölçüde işlem verisini ana zincire yazan rollup çözümlerine yöneldi. Yine de Plasma fikirleri bazı yeni tasarımlarda yeniden değerlendirilmektedir.
Nelere dikkat etmeli?
Plasma benzeri sistemlerde fonlarının güvenliği, çıkış sürecini zamanında başlatabilmene ve gerekli verilere erişebilmene bağlıdır. İşletmecinin ne kadar merkezi olduğunu ve çıkış koşullarını bilmeden büyük tutar yatırmak risklidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Plasma nedir, rollup ile farkı ne?
Plasma, işlem verilerini alt zincirde tutar ve ana zincire yalnızca özet gönderir. Rollup ise işlem verilerini de ana zincire yazar; bu yüzden veri erişilebilirliği sorunu yaşamaz ama daha fazla ana zincir alanı kullanır.
Plasma'da çıkış süresi neden var?
Çıkış süresi, sahte bir çekim talebine itiraz edilebilmesi için tanınan zamandır. Bu süre boyunca kullanıcılar ya da izleyiciler hileli çıkışı kanıtlarla engelleyebilir.