Parasal Sıkılaştırma Nedir?
İngilizce: Monetary Tightening
Yayın: · Son güncelleme:
Parasal Sıkılaştırma Nedir? Kısaca
Parasal sıkılaştırma, merkez bankasının faiz artırımı, likidite çekme ya da bilanço küçültme gibi adımlarla para ve kredi koşullarını sıkılaştırdığı süreçtir. Genellikle enflasyonla mücadele için uygulanır.
Parasal sıkılaştırma (İngilizcesiyle monetary tightening), merkez bankasının daha önce gevşek olan para koşullarını adım adım sıkılaştırmasıdır. Sıkı para politikası bir duruşu, parasal sıkılaştırma ise o duruşa geçiş sürecini ve atılan adımları anlatır.
Parasal sıkılaştırma nedir?
Merkez bankası, enflasyonun yükseldiğini ya da kredi büyümesinin aşırı hızlandığını gördüğünde sıkılaştırmaya başlar. Süreç genellikle bir "faiz artırım döngüsü" şeklinde ilerler: Her para politikası toplantısında faiz belirli bir miktar artırılır ve bu, enflasyon görünümü iyileşene kadar sürebilir.
Nasıl uygulanır?
- Faiz artırımı: Politika faizi yükseltilir; mevduat ve kredi faizleri bunu izler.
- Likidite yönetimi: Merkez bankası piyasaya daha az fon verir ya da fazla likiditeyi çeker.
- Bilanço küçültme: Daha önce alınan tahvillerin vadesi dolduğunda yenilenmemesi gibi yöntemlerle bilanço daraltılır. Bu, niceliksel genişlemenin tersidir ve "niceliksel sıkılaştırma" olarak da anılır.
- Seçici araçlar: Zorunlu karşılık ve kredi büyüme sınırlamaları.
Piyasalara etkisi
Sıkılaştırma dönemlerinde tahvil getirileri genellikle yükselir, borçla finanse edilen şirketlerin maliyetleri artar ve riskli varlıklara olan ilgi azalabilir. Kredi kartı, ihtiyaç ve konut kredisi faizleri yükselirken mevduat getirileri de artma eğilimindedir. Aşırı ya da çok hızlı sıkılaştırma ekonomiyi resesyona itebilir; çok yavaş sıkılaştırma ise enflasyonu kalıcılaştırabilir. Bu yüzden merkez bankalarının açıklamalarında sıkılaştırmanın "ne kadar süreceği" konusundaki yönlendirmeler yakından takip edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Parasal sıkılaştırma ile sıkı para politikası aynı şey mi?
Yakın kavramlardır. Sıkı para politikası mevcut duruşu, parasal sıkılaştırma ise para koşullarını sıkılaştırmaya yönelik adımları ve bu sürecin kendisini anlatır.
Niceliksel sıkılaştırma nedir?
Merkez bankasının daha önce varlık alımlarıyla büyüttüğü bilançosunu, alımları durdurarak ya da vadesi gelen tahvilleri yenilemeyerek küçültmesidir. Piyasadaki likiditeyi azaltır.