Para Arzı Nedir?
İngilizce: Money Supply
Yayın: · Son güncelleme:
Para Arzı Nedir? Kısaca
Para arzı, belirli bir anda ekonomide hane halkı ve şirketlerin elinde bulunan toplam para miktarıdır. Dolaşımdaki nakit ile banka mevduatlarını kapsar ve genellikle M1, M2, M3 gibi tanımlarla ölçülür.
Para arzı (İngilizcesiyle money supply), bir ekonomide harcamalarda kullanılabilecek toplam para stokudur. Sadece cebimizdeki banknot ve madeni paraları değil, bankalardaki mevduatları da içerir.
Para arzı nedir?
Modern ekonomilerde paranın büyük kısmı fiziksel nakit değil, banka hesaplarındaki bakiyelerdir. Bu yüzden para arzı, likidite derecesi farklı varlıkları kapsayan katmanlı bir yapıyla ölçülür:
| Tanım | Genel kapsam |
|---|---|
| M1 | Dolaşımdaki para + vadesiz mevduat |
| M2 | M1 + vadeli mevduat |
| M3 | M2 + repo, para piyasası fonları gibi diğer likit araçlar |
Tanımların ayrıntıları ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir. Türkiye'de para arzı verileri TCMB tarafından düzenli olarak yayımlanır.
Para arzı nasıl artar?
Para arzını yalnızca merkez bankası belirlemez. Merkez bankası parasal tabanı yönetir; bankalar ise kredi verdikçe yeni mevduat yaratır. Bir bankanın verdiği kredi başka bir bankada mevduata dönüşür ve bu süreç para arzını büyütür. Bu yüzden kredi büyümesi, para arzının en önemli belirleyicilerinden biridir.
Neden önemli?
Para arzı, enflasyon ve ekonomik aktiviteyle yakından ilişkilidir. Para arzı mal ve hizmet üretiminden çok daha hızlı artarsa, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir. Ancak bu ilişki her zaman birebir ve hızlı değildir; paranın dolaşım hızı ve talep koşulları da sonucu etkiler. Merkez bankaları bugün para arzını doğrudan hedeflemek yerine genellikle faiz üzerinden politika yürütür, ama para arzı büyümesini önemli bir gösterge olarak izlemeye devam eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Para arzını kim artırır?
Merkez bankası parasal tabanı belirler, ticari bankalar ise kredi vererek yeni mevduat ve dolayısıyla yeni para yaratır. Para arzı ikisinin etkileşimiyle oluşur.
Para arzı artarsa enflasyon yükselir mi?
Para arzı üretim artışından çok daha hızlı büyürse enflasyon riski artar. Ancak ilişki paranın dolaşım hızı, talep ve beklentiler gibi etkenlere de bağlıdır.