Özelleştirme Nedir?

Özelleştirme (İngilizcesiyle privatization), kamuya ait bir iktisadi varlığın, şirketin ya da hizmetin sahipliğinin veya işletme hakkının özel kişi ya da kuruluşlara devredilmesidir. Devletleştirmenin tersi yönde bir süreçtir.

Özelleştirme nedir, ne anlama gelir?

Özelleştirme, devletin ekonomideki üretici rolünü azaltıp düzenleyici rolünü öne çıkarma yaklaşımının parçasıdır. Savunucular, özel sektörün rekabet baskısıyla daha verimli çalışacağını, kamu bütçesinin zarar eden işletmelerden kurtulacağını ve satış gelirinin borç ya da yatırım için kullanılabileceğini öne sürer. Türkiye'de özelleştirme uygulamaları 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülür ve süreci Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yönetir.

Hangi yöntemlerle yapılır?

• Satış: Varlığın ya da hisselerin ihaleyle doğrudan satılması.
• Halka arz: Hisselerin borsada yatırımcılara satılması.
• İşletme hakkı devri: Mülkiyet devlette kalır, işletme belirli süreliğine özel şirkete verilir.
• Kiralama ve diğer modeller: Varlığın kullanım hakkının devredilmesi.

Eleştiriler ve dikkat edilecekler

Özelleştirme tartışmalı bir politikadır. Eleştirmenler, stratejik varlıkların kontrolünün kaybedilebileceğini, tekel niteliğindeki alanlarda fiyatların artabileceğini ve istihdam kayıpları yaşanabileceğini vurgular. Bu nedenle özellikle doğal tekel niteliğindeki sektörlerde güçlü bir rekabet ve fiyat düzenlemesi önemlidir. Satış fiyatının adil belirlenmesi ve ihalenin şeffaf olması da kamuoyu güveni için kritiktir. Karşıt kavram için devletleştirme maddesine bakabilirsin.