İçeriğe geç
parazade
Borsa

Organize Piyasa Nedir?

İngilizce: Organized Market

Yayın: · Son güncelleme:

Organize Piyasa Nedir? Kısaca

Organize piyasa, alım satımın önceden belirlenmiş kurallar çerçevesinde, merkezi bir platformda ve düzenleyici kurumların gözetiminde yapıldığı piyasadır; borsalar bunun en bilinen örneğidir.

Organize Piyasa nedir?
İçindekiler
  1. Organize piyasa nedir?
  2. Tezgâhüstü piyasadan farkı
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Organize piyasa, işlemlerin belirli bir yerde ya da elektronik sistemde, standart kurallarla ve resmî gözetim altında gerçekleştiği piyasadır. Borsa İstanbul, organize piyasanın Türkiye'deki temel örneğidir. Karşıt kavram tezgâhüstü (OTC) piyasadır.

Organize piyasa nedir?

Organize piyasanın temel özellikleri şunlardır:

  • Standart kurallar: Seans saatleri, emir türleri, fiyat adımları ve limitler önceden belirlidir.
  • Şeffaflık: Fiyatlar ve işlem hacimleri anlık olarak yayımlanır.
  • Merkezi takas: İşlemler merkezi karşı taraf ve takas kuruluşları aracılığıyla güvence altına alınır.
  • Gözetim: Piyasa, borsa ve SPK tarafından izlenir.

Tezgâhüstü piyasadan farkı

Özellik Organize piyasa Tezgâhüstü piyasa
İşlem yeri Borsa sistemi Taraflar arasında
Sözleşmeler Standart Esnek, kişiye özel
Karşı taraf riski Takas kuruluşu üstlenir Taraflarda kalabilir
Fiyat şeffaflığı Yüksek Daha düşük

Örneğin VİOP'taki vadeli sözleşmeler organize piyasada işlem görürken, bankalarla yapılan forward sözleşmeler genellikle tezgâhüstüdür.

Örnek

Varsayımsal olarak borsada bir pay aldığında, karşı tarafı tanımazsın; takas sistemi payın sana, paranın satıcıya ulaşmasını sağlar. Tezgâhüstü bir işlemde ise doğrudan bir banka ya da kurumla anlaşırsın ve şartlar karşılıklı belirlenir.

Nelere dikkat etmeli?

Organize piyasa işlem güvenliği sağlar ama fiyat riskini ortadan kaldırmaz. Ayrıca yurt dışı ve yetkisiz platformların kendilerini "borsa" gibi göstermesine dikkat et; işlem yaptığın kurumun SPK yetkisini kontrol etmelisin.

Sıkça Sorulan Sorular

Borsa İstanbul organize piyasa mı?

Evet. Borsa İstanbul'daki pay, borçlanma araçları ve vadeli işlem piyasaları kuralları belirli, şeffaf ve gözetim altında olan organize piyasalardır.

Organize piyasa ile tezgâhüstü piyasa arasındaki temel fark nedir?

Organize piyasada sözleşmeler standarttır ve işlemler merkezi takas sistemiyle güvence altına alınır. Tezgâhüstü piyasada ise şartlar taraflar arasında belirlenir ve karşı taraf riski daha belirgindir.

İlgili terimler

Borsa İstanbul(Borsa Istanbul)Borsa İstanbul, Türkiye'nin tek borsası olarak hisse senedi, borçlanma aracı, türev ürün ve kıymetli maden işlemlerinin düzenli ve şeffaf biçimde yapıldığı organize piyasaları işleten anonim şirkettir.İkincil Piyasa(Secondary Market)İkincil piyasa, daha önce ihraç edilmiş hisse senedi, tahvil gibi menkul kıymetlerin yatırımcılar arasında alınıp satıldığı piyasadır; borsada günlük yapılan işlemlerin tamamı bu piyasadadır.Merkezi Karşı Taraf(Central Counterparty)Merkezi karşı taraf, borsada gerçekleşen işlemlerde alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumuna geçerek işlemlerin takasını garanti eden ve karşı taraf riskini yöneten kuruluştur.VİOP(Futures and Options Market)VİOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır; hisse, endeks, döviz, altın gibi dayanak varlıklara bağlı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri burada teminat karşılığında işlem görür.Karşı Taraf Riski(Counterparty Risk)Karşı taraf riski, bir finansal işlemde karşı tarafın vade gelmeden ya da vadesinde yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu zarar etme ihtimalidir. Özellikle türev, repo ve tezgâhüstü işlemlerde önemlidir.Halka Arz Getirisi(IPO Return)Halka arz getirisi, halka arzda belirlenen fiyattan alınan payların, borsada işlem görmeye başladıktan sonraki fiyatına göre sağladığı yüzde kazanç ya da kayıptır; genellikle ilk işlem günü ve belirli dönemler için hesaplanır.

İlgili yazılar