Marjinal Fayda Nedir?
İngilizce: Marginal Utility
Yayın: · Son güncelleme:
Marjinal Fayda Nedir? Kısaca
Marjinal fayda, bir mal ya da hizmetten bir birim daha tüketmenin sağladığı ek fayda (tatmin) miktarıdır. Genellikle aynı maldan tüketim arttıkça her yeni birimin sağladığı ek fayda azalır; buna azalan marjinal fayda ilkesi denir.
İçindekiler
Marjinal fayda, "bir tane daha" sorusunun ekonomik karşılığıdır: Bir malın son tüketilen biriminin sana kattığı ek tatmin. "Marjinal" kelimesi burada "ek, ilave" anlamında kullanılır.
Marjinal fayda nedir?
Toplam fayda, bir maldan tükettiğin tüm birimlerin sağladığı fayda toplamıdır. Marjinal fayda ise toplam faydadaki değişimdir:
Marjinal fayda = Toplam faydadaki değişim / Tüketim miktarındaki değişim
Fayda doğrudan ölçülemediği için ekonomistler bunu genellikle kavramsal bir araç olarak kullanır.
Azalan marjinal fayda ilkesi
Aynı maldan art arda tükettikçe her yeni birimin sağladığı ek fayda genellikle düşer. Varsayımsal bir örnek:
| Dilim pizza | Toplam fayda | Marjinal fayda |
|---|---|---|
| 1 | 10 | 10 |
| 2 | 18 | 8 |
| 3 | 23 | 5 |
| 4 | 25 | 2 |
İlk dilim çok tatmin edicidir, dördüncü dilim ise neredeyse hiç ek mutluluk getirmez. Bu ilke, talep eğrisinin neden aşağı eğimli olduğunu da açıklar: Ek birimler daha az fayda sağladığı için tüketici onlara daha düşük fiyat ödemeye razıdır.
Marjinal fayda ne demek, kararlarda nasıl kullanılır?
Tüketici bütçesini paylaştırırken, her mala harcadığı son liranın sağladığı marjinal faydanın yaklaşık eşit olmasına çalışır. Bir malın son lirasından daha çok fayda alıyorsan, harcamayı o mala kaydırmak mantıklıdır.
Bu bakış kişisel finansta da işe yarar: Bir harcamanın "bir tane daha" sana gerçekten ne kattığını sormak, gereksiz tüketimi azaltabilir. Kavramın bireysel kararlardaki sınırları için davranışsal iktisat da faydalı bir bakış sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
Marjinal fayda negatif olabilir mi?
Evet. Bir maldan aşırı tükettiğinde ek birim rahatsızlık verebilir; örneğin tok olduğun hâlde yemeye devam etmek. Bu noktada toplam fayda azalmaya başlar.
Elmas-su paradoksu marjinal faydayla nasıl açıklanır?
Su yaşamsaldır ama bol olduğu için son birimin marjinal faydası düşüktür. Elmas ise az bulunduğundan son birimin marjinal faydası yüksektir; fiyatlar toplam faydayı değil marjinal faydayı yansıtır.