İçeriğe geç
parazade

Kıtlık Ne Demek?

İngilizce: Scarcity

Yayın: · Son güncelleme:

Kıtlık Ne Demek? Kısaca

Ekonomide kıtlık, insanların ihtiyaç ve isteklerinin sınırsız, bunları karşılayacak kaynakların ise sınırlı olması durumudur. Bu temel gerilim, seçim yapmayı ve kaynakların nasıl paylaştırılacağına karar vermeyi zorunlu kılar.

Kıtlık nedir?
İçindekiler
  1. Kıtlık ne demek?
  2. Kıtlığın sonuçları
  3. Kıtlık ve geçici darlık farkı

Kıtlık, ekonominin var olma nedenidir: Emek, toprak, sermaye, zaman ve doğal kaynaklar sınırlı, insanların istekleri ise neredeyse sınırsızdır. Bu yüzden toplumlar ve bireyler neyi üretip tüketeceklerine karar vermek zorundadır.

Kıtlık ne demek?

Gündelik dilde kıtlık, bir malın hiç bulunamaması ya da açlık gibi ağır yoksunlukları çağrıştırır. Ekonomideki anlamı daha geniştir: Zengin bir ülkede de kıtlık vardır, çünkü hiçbir toplum herkesin her istediğini aynı anda karşılayacak kaynağa sahip değildir. Günde 24 saatin olması bile bir kıtlık örneğidir.

Kıtlığın sonuçları

  • Seçim zorunluluğu: Kaynağı bir işe ayırmak, başka bir işten vazgeçmek demektir.
  • Fırsat maliyeti: Her seçimin vazgeçilen bir alternatifi vardır; bkz. fırsat maliyeti.
  • Fiyatlar: Piyasa ekonomisinde fiyat, kıt kaynakların kime gideceğini belirleyen bir işaret işlevi görür.
  • Ekonomik sistemler: Kaynakların piyasa mı devlet mi tarafından paylaştırılacağı sorusu da kıtlıktan doğar.

Kıtlık ve geçici darlık farkı

Bir malın kısa süreli bulunamaması (ör. tavan fiyat uygulaması nedeniyle raflarda ürün kalmaması) "darlık" ya da "yokluk" olarak da adlandırılır ve çoğunlukla piyasa fiyatının dengeden uzak tutulmasından kaynaklanır. Ekonomik anlamdaki kıtlık ise kalıcı ve evrenseldir; fiyat ne olursa olsun kaynaklar sınırlıdır.

Varsayımsal bir örnekle: Bir belediyenin bütçesi hem yeni bir park hem de yol yenilemesi için yetmiyorsa, birini seçmek zorundadır. Bu, kıtlığın tipik bir yansımasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıtlık nedir, yoksulluktan farkı ne?

Yoksulluk, bir kişinin temel ihtiyaçlarını karşılayacak gelirden yoksun olmasıdır. Kıtlık ise herkes için geçerli genel bir durumdur: en zengin kişi ya da ülke bile sınırsız isteklerini sınırlı kaynaklarla karşılamak zorundadır.

Teknoloji kıtlığı ortadan kaldırabilir mi?

Teknoloji aynı kaynakla daha fazla üretim yapmayı sağlayarak kıtlığın etkisini azaltır. Ancak istekler de genişlediği ve zaman gibi kaynaklar sınırlı kaldığı için kıtlık tamamen ortadan kalkmaz.

İlgili terimler

Fırsat Maliyeti(Opportunity Cost)Fırsat maliyeti, bir seçenek tercih edildiğinde vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir. Bir kaynağı (para, zaman, emek) bir işe ayırdığında, onu başka bir yerde kullanarak elde edebileceğin en yüksek faydadan feragat etmiş olursun.Ekonomi(Economics)Ekonomi (iktisat), sınırlı kaynakların sınırsız ihtiyaçları karşılamak için nasıl üretildiğini, dağıtıldığını ve tüketildiğini inceleyen sosyal bilimdir. Aynı kelime bir ülkenin üretim, ticaret ve gelir düzenini anlatmak için de kullanılır.Arz(Supply)Arz, üreticilerin belirli bir dönemde, farklı fiyat seviyelerinde satışa sunmaya hazır ve muktedir oldukları mal veya hizmet miktarıdır. Diğer koşullar sabitken fiyat yükseldikçe arz edilen miktar genellikle artar.Marjinal Fayda(Marginal Utility)Marjinal fayda, bir mal ya da hizmetten bir birim daha tüketmenin sağladığı ek fayda (tatmin) miktarıdır. Genellikle aynı maldan tüketim arttıkça her yeni birimin sağladığı ek fayda azalır; buna azalan marjinal fayda ilkesi denir.Sermaye(Capital)Sermaye, bir işi kurmak ya da yürütmek için kullanılan para, makine, bina gibi kaynakların bütünüdür. Şirket hukukunda ise ortakların şirkete koymayı taahhüt ettiği ve esas sözleşmede yazılı olan tutarı anlatır.Tavan Fiyat(Upper Price Limit)Tavan fiyat, bir payın bir işlem gününde ulaşabileceği en yüksek fiyattır. Borsa İstanbul'da günlük fiyat değişim sınırları kurallarla belirlenir; fiyat bu üst sınıra ulaştığında hisse "tavan oldu" denir.