Devalüasyon Nedir?
İngilizce: Devaluation
Yayın: · Son güncelleme:
Devalüasyon Nedir? Kısaca
Devalüasyon, sabit ya da yarı sabit kur rejimi uygulanan bir ülkede, yerel paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin hükümet ya da merkez bankası kararıyla resmî olarak düşürülmesidir.
İçindekiler
Devalüasyon, ulusal paranın değerinin yabancı paralar karşısında resmî bir kararla düşürülmesidir. Örneğin sabit kur sisteminde 1 dolar 10 birim yerel paraya eşitken, yeni kararla 1 dolar 12 birim olarak belirlenirse yerel para devalüe edilmiş olur. Tersi işleme, yani paranın değerinin resmî olarak artırılmasına revalüasyon denir.
Devalüasyon ile değer kaybı farkı
Serbest kur rejiminde paranın değeri piyasada arz ve talebe göre belirlenir. Bu rejimde yerel paranın düşmesi teknik olarak değer kaybı (depreciation) olarak adlandırılır. Devalüasyon ise sabit ya da kontrollü kur rejimlerinde alınan bilinçli bir karardır. Gündelik dilde iki kavram sıkça birbirinin yerine kullanılsa da aralarında bu fark vardır.
Devalüasyon neden yapılır?
- İhracatı desteklemek: Yerli mallar yabancı alıcılar için ucuzlar.
- İthalatı azaltmak: Yabancı mallar yurt içinde pahalanır.
- Cari açığı daraltmak ve dış dengeyi düzeltmek.
- Rezerv kaybını durdurmak: Sabit kuru korumak için tükenen rezervleri koruma ihtiyacı.
Olası etkileri
| Olumlu | Olumsuz |
|---|---|
| İhracatçının rekabet gücü artabilir | İthal ürünler ve enerji pahalanır |
| Turizm gelirleri artabilir | Enflasyon yükselebilir |
| Dış ticaret açığı daralabilir | Döviz borcu olanların yükü ağırlaşır |
Örnek ve dikkat edilmesi gerekenler
Varsayımsal olarak 1.000 dolarlık bir ithal ürün, devalüasyondan önce 10.000 birim yerel paraya mal oluyorsa, 1 dolar = 12 birim olduğunda 12.000 birime çıkar. Bu tür maliyet artışları zamanla fiyatlara yansıyarak enflasyonu besleyebilir. Geliri yerel parayla olup döviz cinsinden borcu bulunanlar, devalüasyon ve sert değer kayıplarında en çok etkilenen kesimdir. Kur hareketlerinin genel mantığı için döviz kuru maddesine bakabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Devalüasyon ile enflasyon arasındaki ilişki nedir?
Devalüasyon ithal ürünleri ve girdileri pahalandırdığı için fiyatları yukarı itebilir. Etkinin büyüklüğü ekonominin ithalata bağımlılığına ve beklentilere göre değişir.
Serbest kurda devalüasyon olur mu?
Teknik olarak devalüasyon sabit ya da kontrollü kur rejimine özgü bir karardır. Serbest kurda paranın düşmesine değer kaybı denir, ancak gündelik dilde bu da devalüasyon olarak anılabilir.