Kumarbaz Yanılgısı Nedir?
İngilizce: Gambler's Fallacy
Yayın: · Son güncelleme:
Kumarbaz Yanılgısı Nedir? Kısaca
Kumarbaz yanılgısı, birbirinden bağımsız rastgele olaylarda geçmiş sonuçların gelecek sonuçları etkileyeceğine inanma hatasıdır. Örneğin art arda beş kez yazı gelen bir parada sıradakinin tura gelme olasılığını yüksek sanmak.
Kumarbaz yanılgısı, "bu kadar kaybettim, artık kazanma sırası bende" düşüncesinin arkasındaki mantık hatasıdır. Bağımsız olaylarda her denemenin olasılığı aynı kalır; geçmiş sonuçlar bir "denge" yaratmak zorunda değildir.
Kumarbaz yanılgısı nedir?
Adil bir parayı düşün: art arda beş kez yazı geldi. Altıncı atışta tura gelme olasılığı yine yüzde 50'dir. Para geçmişi hatırlamaz. Ancak insan zihni kısa dizilerin de uzun vadeli ortalamaya benzemesi gerektiğini düşünür ve "artık tura gelmeli" sonucuna varır.
Kavram, 1913'te Monte Carlo kumarhanesinde ruletin art arda çok kez siyaha gelmesi ve oyuncuların kırmızıya giderek büyüyen bahisler yapıp kaybetmesiyle anılır; bu yüzden "Monte Carlo yanılgısı" da denir.
Borsada nasıl görülür?
- "Hisse beş gündür düşüyor, artık yükselmesi lazım" diyerek yalnızca bu gerekçeyle alım yapmak.
- Art arda birkaç zararlı işlemden sonra "şans dönecek" diye pozisyon büyüklüğünü artırmak.
- Ardışık kazançlardan sonra kaybın "kaçınılmaz" olduğunu düşünüp mantıksız kararlar vermek.
Burada önemli bir ayrım var: Fiyat hareketleri yazı-tura kadar bağımsız değildir; trendler ve ortalamaya dönüş eğilimleri olabilir. Ancak bunlar analizle desteklenmesi gereken iddialardır. Yanılgı, yalnızca ardışık hareketlerin sayısına bakarak dönüş beklemektir.
Nasıl kaçınılır?
- Her işlemi kendi gerekçesiyle değerlendir; önceki işlemlerin sonucunu hesaba katma.
- Kayıplardan sonra pozisyon büyütmeye dayanan martingale stratejisi gibi yöntemlerin sermayeni hızla eritebileceğini unutma.
- Pozisyon büyüklüğünü önceden belirlenmiş kurallara bağla.
Sıkça Sorulan Sorular
Kumarbaz yanılgısına neden Monte Carlo yanılgısı denir?
1913'te Monte Carlo kumarhanesinde ruletin art arda çok kez siyaha gelmesi üzerine oyuncuların kırmızıya giderek büyüyen bahisler yapıp büyük paralar kaybettiği anlatılır. Kavram bu olayla özdeşleşmiştir.
Uzun süre düşen bir hissenin yükselme ihtimali daha yüksek midir?
Yalnızca düşüş süresi bunu göstermez. Hissenin değerlemesi, şirketin durumu ve piyasa koşulları analiz edilmeden düşüşün sona ereceğini varsaymak kumarbaz yanılgısına örnektir.