Kamu İktisadi Teşebbüsü Nedir?

Kamu iktisadi teşebbüsü nedir?

Kamu iktisadi teşebbüsü, kısaca KİT, devletin bir şirket gibi mal ya da hizmet ürettiği kuruluştur. Sermayenin tamamı devlete aittir, ancak kuruluş belirli ölçüde özerk bir yönetimle çalışır. Türkiye'de temel düzenleme 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'dir.

KİT'ler, özel sektörün yeterince girmediği ya da devletin stratejik gördüğü alanlarda kurulur. Enerji, ulaştırma ve tarım ürünleri bu alanlara verilebilecek örneklerdir.

Türleri nelerdir?

233 sayılı KHK, KİT'leri iki gruba ayırır. İktisadi devlet teşekkülü (İDT), sermayesi devlete ait olup ticari esaslara göre faaliyet gösteren kuruluştur. Kamu iktisadi kuruluşu (KİK) ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten kuruluştur.

Aradaki temel fark amaçtadır. İDT kâr elde etmeyi hedeflerken, KİK'te öncelik kamu hizmetinin sürdürülmesidir.

Nasıl denetlenir?

KİT'ler hem idari hem mali denetime tabidir. Faaliyetleri ve hesapları Sayıştay tarafından denetlenir, raporları Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görüşülür. Bu denetimin amacı, kamu kaynağının verimli kullanılıp kullanılmadığını izlemektir.

Varsayımsal bir örnek: Bir KİT, maliyetinin altında fiyatla temel bir ürün satmak zorunda kalabilir. Bu "görev zararı" bütçeden karşılanır ve kuruluşun kârlılığını düşük gösterir. Bu yüzden KİT'lerin performansını değerlendirirken yalnızca kâra değil, üstlendiği kamu görevine de bakılır. Satış ya da devir yoluyla özel sektöre geçen KİT'ler için özelleştirme maddesine bakabilirsiniz.