İçeriğe geç
parazade
FinansYapay Zeka

İstatistik Nedir?

İngilizce: Statistics

Yayın: · Son güncelleme:

İstatistik Nedir? Kısaca

İstatistik, verilerin toplanması, düzenlenmesi, özetlenmesi ve bu verilerden belirsizliği hesaba katarak sonuç çıkarılmasıyla uğraşan bilim dalıdır.

İstatistik nedir?
İçindekiler
  1. İstatistik nedir?
  2. İki ana kol
  3. Günlük iş hayatında karşılığı
  4. Yanıltıcı istatistikten korunmak

İstatistik nedir?

İstatistik, sayıları anlamlı bilgiye çevirme yöntemidir. Bir mağazanın aylık satışlarını toplamak, ortalamasını almak ve gelecek ay için tahmin yapmak istatistiğin konusudur. Kelime aynı zamanda tek tek sayılar için de kullanılır: "işsizlik istatistikleri" gibi.

İki ana kol

Betimsel istatistik eldeki veriyi özetler. Ortalama, medyan, standart sapma ve grafikler bu kola aittir. Soru "ne oldu?" sorusudur.

Çıkarımsal istatistik ise küçük bir gruptan büyük bir topluluk hakkında sonuç çıkarır. Seçim anketleri böyle çalışır: birkaç bin kişiye sorulur, milyonlarca seçmen hakkında tahmin yapılır. Bu tahminler her zaman bir hata payı taşır.

Günlük iş hayatında karşılığı

Kısa bir örnek. Bir e-ticaret sitesi iki farklı ürün sayfası tasarımını test ediyor. A sayfası 1.000 ziyaretçide 30, B sayfası 1.000 ziyaretçide 36 satış getiriyor. Fark gerçek mi, yoksa şans eseri mi? İstatistiksel test bu soruya cevap verir. Örnek küçükse farkın tesadüf olma ihtimali yüksektir.

Finansta getiri ve oynaklık hesapları, sigortada prim belirleme, yapay zekâda model eğitimi istatistiğe dayanır.

Yanıltıcı istatistikten korunmak

Ortalama tek başına yanıltabilir. Beş çalışanın maaşı 30.000 TL, yöneticininki 300.000 TL ise ortalama yaklaşık 75.000 TL çıkar ama kimse bu tutarı kazanmıyordur. Bu yüzden medyana da bakın. Ayrıca iki değişkenin birlikte hareket etmesi birinin diğerine yol açtığı anlamına gelmez. Kendi verinizle çalışmak isterseniz veri analizi ile başlayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İstatistik ne demek?

Verilerin toplanması, özetlenmesi ve yorumlanmasıyla uğraşan bilim dalıdır. Aynı kelime, belirli bir konuda derlenmiş sayısal verileri anlatmak için de kullanılır.

İstatistik öğrenmek için ileri matematik gerekir mi?

Temel kavramlar için dört işlem, yüzde ve grafik okumak yeterlidir. İleri modeller ve test teorisi daha fazla matematik bilgisi gerektirir.

İlgili terimler

Betimsel İstatistik(Descriptive Statistics)Betimsel istatistik, eldeki bir veri setini ortalama, medyan, standart sapma, frekans tabloları ve grafikler gibi araçlarla özetleyip tanımlayan istatistik dalıdır. Yalnızca mevcut veriyi anlatır; daha geniş bir kitle hakkında genelleme yapmaz.Çıkarımsal İstatistik(Inferential Statistics)Çıkarımsal istatistik, bir kitleden seçilen örneklem verisini kullanarak kitlenin tamamı hakkında olasılığa dayalı tahminler ve genellemeler yapan istatistik dalıdır. Güven aralıkları, hipotez testleri ve regresyon başlıca araçlarıdır.Örneklem(Sample)Örneklem, bir araştırmada incelenmek istenen kitlenin tamamı yerine, onu temsil etmesi amacıyla seçilen alt gruptur. Örneklemden elde edilen sonuçlar, istatistiksel yöntemlerle kitlenin geneline genellenir.Veri Analizi(Data Analysis)Veri analizi, ham verilerin incelenmesi, temizlenmesi, dönüştürülmesi ve modellenmesi yoluyla anlamlı bilgi elde etme ve karar vermeyi destekleme sürecidir. Betimsel, tanısal, tahmine dayalı ve kuralcı analiz gibi türleri vardır.Medyan(Median)Medyan (ortanca), bir veri seti küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan değerdir. Verinin yarısı medyanın altında, yarısı üstündedir; aykırı değerlerden aritmetik ortalamaya göre çok daha az etkilenir.Standart Sapma(Standard Deviation)Standart sapma, bir veri setindeki değerlerin aritmetik ortalama etrafında ne kadar yayıldığını gösteren yayılım ölçüsüdür. Varyansın kareköküdür ve verinin kendi birimiyle ifade edilir; küçük olması değerlerin ortalamaya yakın toplandığını gösterir.

İlgili yazılar