İçeriğe geç
parazade
Borsa

İçeriden Öğrenenlerin Ticareti Nedir?

İngilizce: Insider Trading

Yayın: · Son güncelleme:

İçeriden Öğrenenlerin Ticareti Nedir? Kısaca

İçeriden öğrenenlerin ticareti, bir şirkete ilişkin henüz kamuya açıklanmamış ve fiyatı etkileyebilecek içsel bilgiyi kullanarak o şirketin sermaye piyasası araçlarında işlem yapmak ya da bu bilgiyi başkalarına aktarmaktır.

İçeriden Öğrenenlerin Ticareti nedir?
İçindekiler
  1. İçsel bilgi nedir?
  2. Kimler içeriden öğrenen sayılır?
  3. Yaptırımlar ve önlemler
  4. Yatırımcı olarak nelere dikkat etmeli?

İçeriden öğrenenlerin ticareti, İngilizcede "insider trading" olarak bilinir. Türkiye'de bu davranış 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 106. maddesinde bilgi suistimali adıyla suç olarak tanımlanır. Amaç, bütün yatırımcıların bilgiye eşit koşullarda ulaştığı adil bir piyasa sağlamaktır.

İçsel bilgi nedir?

İçsel bilgi, kamuya henüz açıklanmamış, belirli bir şirkete ya da sermaye piyasası aracına ilişkin olan ve açıklandığında fiyatı önemli ölçüde etkileyebilecek bilgidir. Örnek olarak:

  • Açıklanmamış bir birleşme ya da satın alma görüşmesi,
  • Beklenenden çok farklı finansal sonuçlar,
  • Büyük bir sözleşmenin kazanılması ya da kaybedilmesi,
  • Önemli bir davanın sonucu.

Kimler içeriden öğrenen sayılır?

Şirket yöneticileri, çalışanları, denetçileri, avukatları, danışmanları ve bu kişilerden bilgiyi edinen yakınları gibi içsel bilgiye erişen herkes bu kapsamda değerlendirilebilir. Bilgiyi kullanarak işlem yapmak kadar, bilgiyi başkasına aktararak işlem yapılmasını sağlamak da yasaktır.

Yaptırımlar ve önlemler

Bilgi suistimali suçu hapis ve adli para cezası gerektirir. SPK bu tür işlemleri inceler ve suç şüphesi olduğunda savcılığa bildirir. Şirketler ise içsel bilgiye erişen kişilerin listesini tutmak ve önemli gelişmeleri Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden zamanında açıklamakla yükümlüdür.

Yatırımcı olarak nelere dikkat etmeli?

"Bir tanıdık söyledi, yarın açıklanacak" türünden bilgilerle işlem yapmak hem hukuki risk taşır hem de çoğu zaman bu bilgiler doğru çıkmaz. Kararlarını kamuya açık ve doğrulanabilir bilgilere dayandırmalısın. Benzer şekilde piyasa bozucu eylemler de SPK'nın gözetimindedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket çalışanı kendi şirketinin hissesini alabilir mi?

Alabilir, ancak kamuya açıklanmamış içsel bilgiye dayanarak işlem yapamaz. Birçok şirket, finansal sonuçların açıklanması öncesi gibi dönemlerde çalışanlarına işlem yasağı uygular.

Duyduğum bir söylentiyle işlem yapmak suç mu?

Söylentinin kaynağı içsel bilgiye erişen biriyse ve bilgi kamuya açıklanmamışsa, bu bilgiyle işlem yapmak bilgi suistimali kapsamında değerlendirilebilir. Bu tür bilgilerle işlem yapmaktan kaçınmak en güvenli yoldur.

İlgili terimler

Piyasa Bozucu Eylem(Market Manipulation)Piyasa bozucu eylem, makul bir ekonomik ya da finansal gerekçeyle açıklanamayan ve borsanın düzenli işleyişini bozabilecek nitelikteki işlem ve davranışlardır; Türkiye'de SPK tarafından idari yaptırıma tabi tutulur.Kamuyu Aydınlatma Platformu(Public Disclosure Platform)Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), borsada işlem gören şirketlerin ve diğer sermaye piyasası kuruluşlarının mevzuat gereği yapmak zorunda oldukları açıklamaları elektronik imzalı olarak iletip kamuya duyurduğu resmî elektronik sistemdir.Sermaye Piyasası Kurulu(Capital Markets Board)Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye'de sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve adil biçimde işlemesini sağlamak ve yatırımcıların haklarını korumak amacıyla düzenleme ve denetim yapan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu kurumudur.Halka Arz(Initial Public Offering)Halka arz, bir şirketin paylarını ilk kez geniş yatırımcı kitlesine satarak borsada işlem görmeye başlamasıdır. Şirket bu yolla kaynak toplar ya da mevcut ortaklar paylarının bir kısmını satar.Risk Profili(Risk Profile)Risk profili, bir yatırımcının mali durumu, yatırım süresi, bilgi ve deneyimi ile kayıplara katlanma isteği birlikte değerlendirilerek ne kadar risk alabileceğini gösteren kişisel değerlendirmedir.Gün İçi İşlem(Day Trading)Gün içi işlem (day trading), bir varlığın aynı işlem günü içinde alınıp satılması ve pozisyonların gün sonuna kadar kapatılması esasına dayanan, kısa vadeli fiyat hareketlerinden kazanç hedefleyen yüksek riskli işlem tarzıdır.