Gayrisafi Milli Hasıla Ne Demek?
İngilizce: Gross National Product
Yayın: · Son güncelleme:
Gayrisafi Milli Hasıla Ne Demek? Kısaca
Gayrisafi milli hasıla (GSMH), bir ülke vatandaşlarının ve kurumlarının yurt içinde ya da yurt dışında, belirli bir dönemde ürettiği tüm nihai mal ve hizmetlerin piyasa değeridir; GSYH'ye yurt dışından net faktör gelirleri eklenerek bulunur.
Gayrisafi milli hasıla, kısaca GSMH, bir ülkenin "insanlarına" ait üretimi ölçer. Yani üretimin nerede yapıldığına değil, kim tarafından yapıldığına bakar. İngilizcede Gross National Product (GNP) olarak geçer.
Gayrisafi milli hasıla ne demek?
"Gayrisafi" brüt, yani amortisman düşülmemiş demektir. "Milli hasıla" ise ulusal üretim anlamına gelir. GSMH, ülke vatandaşlarının ve kurumlarının yurt içinde ve yurt dışında ürettiği nihai mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeridir.
Nasıl hesaplanır?
GSMH genellikle GSYH üzerinden hesaplanır:
GSMH = GSYH + Yurt dışından elde edilen faktör gelirleri − Yurt dışına ödenen faktör gelirleri
Faktör gelirleri; ücret, faiz, kâr payı ve kira gibi üretime katılımın karşılığı olan gelirlerdir.
Varsayımsal örnek: Bir ülkenin GSYH'si 1.000 birim olsun. Yurt dışında çalışan vatandaşları ve şirketleri 50 birim gelir elde etmiş, ülkedeki yabancı şirketler ve çalışanlar ise 80 birimlik kâr ve ücreti yurt dışına aktarmış olsun. Bu durumda GSMH = 1.000 + 50 − 80 = 970 birim olur.
GSYH ile farkı ve günümüzdeki kullanımı
| GSYH | GSMH | |
|---|---|---|
| Ölçüt | Coğrafya (nerede üretildi?) | Vatandaşlık (kim üretti?) |
| Yabancı şirketin yurt içi üretimi | Dahil | Dahil değil |
| Vatandaşın yurt dışı üretimi | Dahil değil | Dahil |
Güncel ulusal hesaplar standartlarında GSMH'nin yerini büyük ölçüde benzer mantıktaki "gayrisafi milli gelir" (GNI) kavramı almıştır. Türkiye dahil pek çok ülke de büyümeyi öncelikle GSYH üzerinden açıklar. Ancak GSMH, ekonomi derslerinde ve milli gelir hesaplarını anlamada temel bir kavram olmayı sürdürür.
Yurt dışında çok sayıda çalışanı ya da yatırımı olan ülkelerde GSMH ile GSYH arasındaki fark büyük olabilir; bu yüzden ikisine birlikte bakmak daha doğru bir tablo sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
GSMH nedir?
GSMH, gayrisafi milli hasılanın kısaltmasıdır ve bir ülke vatandaşlarının ve kurumlarının yurt içinde ya da yurt dışında ürettiği nihai mal ve hizmetlerin toplam değerini gösterir.
GSMH ile GSYH arasındaki fark nedir?
GSYH ülke sınırları içinde kimin ürettiğine bakmadan tüm üretimi ölçer. GSMH ise üretimin nerede yapıldığına değil, ülke vatandaşlarına ve kurumlarına ait olup olmadığına bakar.