Kişi Başına Gelir Nedir?
İngilizce: Per Capita Income
Yayın: · Son güncelleme:
Kişi Başına Gelir Nedir? Kısaca
Kişi başına gelir, bir ülkenin belirli bir dönemdeki toplam gelirinin (genellikle GSYH'nin) nüfusa bölünmesiyle bulunan ortalama gelir düzeyidir. Ülkeler arası refah karşılaştırmalarında sık kullanılır.
Kişi başına gelir, bir ülkede üretilen toplam gelirin nüfusa bölünmesiyle elde edilen ortalama değerdir. Genellikle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla temel alınır ve uluslararası karşılaştırma için çoğunlukla ABD doları cinsinden ifade edilir. Bir ülkenin ortalama refah düzeyi hakkında fikir verir.
Nasıl hesaplanır?
Kişi başına gelir = Toplam GSYH / Nüfus
Varsayımsal olarak GSYH'si 1 trilyon dolar, nüfusu 80 milyon olan bir ülkenin kişi başına geliri 12.500 dolardır. Türkiye'de kişi başına GSYH verisi TÜİK tarafından yıllık olarak açıklanır.
Satın alma gücü paritesi (SGP)
Ülkeler arasında fiyat düzeyleri farklıdır; aynı miktar dolar bir ülkede daha fazla mal ve hizmet alabilir. Bu nedenle uluslararası kuruluşlar kişi başına geliri, fiyat farklarını hesaba katan satın alma gücü paritesine göre de hesaplar. SGP'ye göre hesaplanan değer, yaşam standardını karşılaştırmada çoğu zaman daha anlamlıdır.
Ayrıca dolar bazlı kişi başına gelir, döviz kurundaki dalgalanmalardan etkilenir. Yerel paranın sert değer kaybettiği bir yılda, üretim artsa bile dolar cinsinden kişi başına gelir düşebilir.
Sınırlılıkları
- Ortalama, dağılımı göstermez: Gelirin bir kesimde yoğunlaştığı bir ülkede ortalama yüksek görünürken çoğunluğun geliri düşük olabilir.
- Kayıt dışı ekonomi tam yansıtılmaz.
- Refahın diğer boyutları (sağlık, eğitim, çevre) bu rakamda yer almaz.
Bu yüzden kişi başına gelir; gelir dağılımı, enflasyon ve insani gelişme göstergeleri gibi verilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişi başına gelir ile ortalama maaş aynı şey mi?
Hayır. Kişi başına gelir, toplam ekonomik çıktının tüm nüfusa (çalışmayanlar dahil) bölünmesiyle bulunur. Ortalama maaş ise yalnızca çalışanların aldığı ücretleri esas alır.
Kişi başına gelir neden dolar cinsinden açıklanır?
Ülkeler arası karşılaştırmayı kolaylaştırmak için ortak bir para birimi kullanılır. Ancak kur dalgalanmaları sonucu etkileyebildiği için satın alma gücü paritesine göre hesaplanan değerlere de bakmak faydalıdır.