Fiyat Etkisi Nedir?
İngilizce: Price Impact
Yayın: · Son güncelleme:
Fiyat Etkisi Nedir? Kısaca
Fiyat etkisi (price impact), bir alım ya da satım işleminin büyüklüğü nedeniyle piyasadaki fiyatı kendi aleyhine değiştirmesidir; özellikle likiditesi düşük havuzlarda büyük işlemler belirgin fiyat etkisi yaratır.
Fiyat etkisi, yaptığın işlemin kendisinin fiyatı ne kadar oynattığını gösterir. Merkeziyetsiz borsalarda (DEX) işlem öncesi genellikle yüzde olarak gösterilir ve "price impact" diye geçer.
Fiyat etkisi nedir?
Otomatik piyasa yapıcı kullanan bir havuzda fiyat, havuzdaki iki varlığın oranına göre belirlenir. Sen bir tokenı satın aldıkça havuzdaki miktarı azalır ve fiyatı yükselir. İşlemin havuza göre ne kadar büyükse, ortalama alış fiyatın da başlangıç fiyatından o kadar uzaklaşır. Merkezi borsalarda da benzer bir durum, emir defterindeki birden çok kademeyi tüketen büyük piyasa emirlerinde yaşanır.
Nasıl ortaya çıkar?
Varsayımsal bir örnek: Toplam değeri 20.000 dolar olan küçük bir havuzda 2.000 dolarlık alım yapmak, fiyatı birkaç yüzde yukarı itebilir. Aynı işlem milyonlarca dolarlık bir havuzda neredeyse hiç fark edilmez. Yani fiyat etkisi, işlem büyüklüğü ile likidite arasındaki ilişkiye bağlıdır.
Kaymadan farkı ve dikkat edilecekler
Fiyat etkisi, işlemin boyutundan doğan beklenen fiyat değişimidir. Kayma (slippage) ise işlemin gönderilmesiyle onaylanması arasındaki sürede fiyatın başka nedenlerle değişmesini de kapsar.
- Yüksek fiyat etkisi uyarısını görmezden gelme.
- Büyük işlemleri parçalara bölmeyi ya da daha likit havuzları değerlendir.
- Likiditesi çok düşük tokenlarda satmak istediğinde de aynı kayıp yaşanır; bazen satış neredeyse imkânsız hâle gelir.
- Yüksek kayma toleransı, ön koşucu botların saldırısına açık kapı bırakabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fiyat etkisi ile kayma aynı şey mi?
Hayır. Fiyat etkisi işleminin büyüklüğünden doğan fiyat değişimidir. Kayma ise işlemin onaylanana kadar geçen sürede fiyatın başka işlemler nedeniyle de değişmesini kapsar.
Fiyat etkisini nasıl azaltabilirim?
Daha likit havuzları ya da borsaları tercih edebilir, büyük işlemleri daha küçük parçalara bölebilirsin. Toplayıcı (aggregator) araçlar da işlemi birden çok havuza dağıtarak etkiyi azaltabilir.