Faydalı Ömür Nedir?
İngilizce: Useful Life
Yayın: · Son güncelleme:
Faydalı Ömür Nedir? Kısaca
Faydalı ömür, bir duran varlığın işletmede kullanılarak ekonomik fayda sağlaması beklenen süredir; amortismanın kaç yıla yayılacağını ve yıllık amortisman oranını belirler.
İçindekiler
Faydalı ömür, bir varlığın işletmeye ne kadar süre hizmet edeceğinin tahminidir. Bir binanın faydalı ömrü onlarca yıl, bir bilgisayarınki birkaç yıl olabilir. Amortisman bu süre boyunca dağıtıldığı için faydalı ömür, her yıl ne kadar gider yazılacağını doğrudan belirler.
Faydalı ömür nedir?
Faydalı ömür, varlığın fiziksel olarak dayanabileceği süreyle aynı olmak zorunda değildir. Teknolojik eskime, kullanım yoğunluğu, yasal ya da sözleşmesel sınırlar (ör. lisans süresi) ömrü kısaltabilir. Varlık fiziksel olarak çalışsa bile işletme için faydası bitmiş olabilir.
Nasıl belirlenir?
- Vergi uygulamasında: Türkiye'de amortisman süreleri ve oranları Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı amortisman listelerinde varlık türlerine göre belirlenir. İşletmeler genellikle bu listeyi esas alır. Güncel listeyi GİB'in resmî kaynaklarından kontrol et.
- TFRS'de: İşletme, varlığın beklenen kullanımını, fiziksel yıpranmayı, teknolojik eskimeyi ve yasal sınırları değerlendirerek kendi tahminini yapar ve bunu düzenli olarak gözden geçirir.
Bu yüzden aynı varlığın vergi kayıtlarındaki ve TFRS tablolarındaki ömrü farklı olabilir.
Faydalı ömür ve amortisman oranı
Normal amortismanda oran, 1'in faydalı ömre bölünmesiyle bulunur:
| Faydalı ömür | Yıllık oran |
|---|---|
| 4 yıl | %25 |
| 5 yıl | %20 |
| 10 yıl | %10 |
Varsayımsal örnek: 60.000 TL'lik bir cihazın ömrü 4 yıl ise her yıl 15.000 TL amortisman ayrılır.
Nelere dikkat etmeli?
Ömrü olduğundan uzun tahmin etmek giderleri azaltır, kârı şişirir; kısa tahmin etmek ise tersini yapar. Arsa gibi sınırsız ömürlü kabul edilen varlıklara amortisman ayrılmaz. Ömür sonunda varlığın hurda değeri de hesaba katılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Faydalı ömrü işletme kendisi belirleyebilir mi?
TFRS'de işletme kendi tahminini yapar. Vergi uygulamasında ise genellikle Gelir İdaresi'nin yayımladığı amortisman listelerindeki süreler esas alınır.
Faydalı ömrü dolan varlık ne olur?
Amortismanı tamamlanan varlık kullanılmaya devam edilebilir, ancak artık amortisman ayrılmaz. Satılırsa satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki fark kâr ya da zarar olarak kaydedilir.