İçeriğe geç
parazade
Girişimcilik & İş Dünyası

ESOP Nedir?

İngilizce: Employee Stock Option Plan

Yayın: · Son güncelleme:

ESOP Nedir? Kısaca

ESOP (Employee Stock Option Plan), bir şirketin çalışanlarına belirli bir süre çalışmaları karşılığında önceden belirlenmiş koşullarla şirket payı edinme hakkı verdiği plandır. Girişimlerde yetenekli çalışanı çekmek ve elde tutmak için kullanılır.

ESOP nedir?
İçindekiler
  1. ESOP nedir?
  2. Hak ediş nasıl işler?
  3. Nelere dikkat etmeli?

ESOP nedir?

ESOP, çalışan hisse opsiyon planı demektir. Şirket, çalışanlarına ileride belirli bir fiyattan pay alma ya da doğrudan pay edinme hakkı tanır. Girişimler çoğu zaman büyük şirketlerin maaşlarıyla yarışamaz. Bu plan, düşük maaşı şirketin gelecekteki değerinden pay sözüyle dengelemeye yarar.

Bu amaçla ayrılan paylara "opsiyon havuzu" denir. Havuzun büyüklüğü genellikle yatırım turlarında yatırımcıyla birlikte belirlenir ve cap table üzerinde ayrı bir satır olarak gösterilir.

Hak ediş nasıl işler?

Opsiyonlar bir kerede verilmez, zamanla kazanılır. Bu sürece hak ediş süresi (vesting) denir. Girişimlerde yaygın yapı, dört yıllık hak ediş ve bir yıllık "cliff" süresidir.

Varsayımsal bir örnek: Bir yazılımcıya 4.000 opsiyon verilir. İlk yıl dolmadan ayrılırsa hiçbir hak kazanmaz. Bir yılın sonunda 1.000 opsiyonu hak eder, kalan 3.000 opsiyon ise sonraki üç yıl boyunca aylık olarak birikir.

Nelere dikkat etmeli?

Opsiyonun değeri, şirketin ileride satılmasına ya da halka açılmasına bağlıdır. Şirket başarısız olursa opsiyonlar değersiz kalabilir; bu yüzden plan maaşın yerine değil, tamamlayıcısı olarak görülmelidir.

Türkiye'de çalışan pay planları için ayrı ve ayrıntılı bir yasal çerçeve bulunmaz; uygulama çoğunlukla kurucuların pay devri ya da sermaye artırımı üzerinden kurgulanır. Vergisel sonuçlar da yapıya göre değişebilir. Planı kurmadan önce bir avukat ve mali müşavirle çalışın. Çalışansanız teklifte toplam pay oranını, hak ediş takvimini ve işten ayrılırsanız ne olacağını yazılı olarak isteyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Cliff süresi ne demek?

Çalışanın hiç opsiyon hak etmediği ilk dönemdir. Bu süre dolmadan ayrılan çalışan opsiyon kazanmaz; süre dolduğunda ise o döneme düşen opsiyonları bir kerede hak eder.

Opsiyon ile pay aynı şey mi?

Değildir. Opsiyon, belirli şartlar oluştuğunda pay alma hakkıdır. Çalışan bu hakkı kullanana kadar şirketin ortağı olmaz.

İlgili terimler

Hakediş Süresi(Vesting Period)Hakediş süresi (vesting period), bir kişiye verilen hisse, opsiyon ya da token gibi hakların tamamına bir anda değil, belirli bir takvime göre zamanla sahip olunmasını sağlayan dönemdir.Phantom Hisse(Phantom Stock)Phantom hisse (phantom stock), çalışana gerçek bir şirket payı vermeden, şirket değerindeki artışa ya da belirli bir olaya bağlı olarak nakit ödeme yapılmasını öngören sanal hisse planıdır. Çalışan ortak olmaz.Cap Table(Capitalization Table)Cap table (ortaklık tablosu), bir şirkette kimin kaç pay tuttuğunu, pay türlerini, çalışan opsiyon havuzunu ve yatırım turları sonrasında oranların nasıl değiştiğini gösteren tablodur.Sweat EquitySweat equity (emek sermayesi), bir kişinin şirkete para yerine emek, zaman ve uzmanlık koyarak kazandığı ortaklık payıdır. Girişimlerde kurucuların ve erken ekip üyelerinin payı çoğunlukla bu şekilde oluşur.Satır(Row)Satır, Excel çalışma sayfasında soldan sağa uzanan yatay hücre dizisidir. Satırlar sayfanın solunda 1, 2, 3 diye numaralanır ve bir tabloda genellikle her satır tek bir kaydı temsil eder.Sermaye Artırımı(Capital Increase)Sermaye artırımı, bir şirketin esas sözleşmesindeki sermaye tutarını yükseltmesidir. Artırım ortaklardan ya da yeni yatırımcılardan para toplanarak (bedelli) veya şirket içindeki yedek ve fonların sermayeye eklenmesiyle (bedelsiz) yapılabilir.